Κριτικές

Θάνος Σταθόπουλος - Χλόη Ακριθάκη (επιμ.), Αλέξης Ακριθάκης. Γράφοντας τη ζωγραφική (Ημερολόγια 1960-1990), Άγρα, Αθήνα 2024, 224 σελ.

Η έκδοση των Ημερολογίων 1960-1990 του Αλέξη Ακριθάκη περιέχει ανεκτίμητο υλικό που φωτίζει την προσωπικότητα, τη ζωή, το έργο του καλλιτέχνη και, φυσικά, την εποχή του, έχοντας κάτι από το λοξό βλέμμα του, καθώς δεν χωρά σε παγιωμένες κατηγοριοποιήσεις. Τα τετράδια αυτά –όσο χαοτικά, «λοξά» ή αντισυμβατικά κι αν είναι– δεν παύουν να εντάσσονται στο πλαίσιο μιας συνειδητής διαδικασίας και, ώς ένα βαθμό, κατασκευής μιας προσωπικής μυθολογίας. Όπως επισημαίνει η Χλόη Ακριθάκη, είναι πλέον σαφές ότι πολλά απ’ όσα υπάρχουν στα τετράδια γράφτηκαν με την πρόθεση να χρησιμοποιηθούν κάποτε και να εκδοθούν.

Francisco Goya, Los Caprichos. Εθνική Πινακοθήκη. 22/1/2025 – 30/9/2025

Θέλει μεγάλη προσπάθεια να καταστρέψεις, ή καλύτερα να ισοπεδώσεις μια έκθεση Γκόγια. Κι όμως, τα κατάφερε η καλλιτεχνική διευθύντρια Συραγώ Τσιάρα που είχε τη γενική επιμέλεια της έκθεσης Goya, Los Caprichos, συνεπικουρούμενη από την επιμελήτρια Κατερίνα Ταβαντζή. Η έκθεση εγκαινιάστηκε στο υπόγειο της Εθνικής Πινακοθήκης, στις 22/1/2025. [Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην έντυπη έκδοση του Books' Journal, τχ. 161, που κυκλοφόρησε στις 15 Φεβρουαρίου 2025, πολύ πριν την εισβολή στην Εθνική Πινακοθήκη του ακροδεξιού χούλιγκαν βουλευτή και το βανδαλισμό των "αλλόκοτων" ελληνικών πινάκων που συνόδευαν την έκθεση Γκόγια.] 

Κάθε χρόνο, την εποχή των εορτών, η σύνταξη του Books' Journal επιλέγει και προτείνει βιβλία της πρόσφατης παραγωγής. Αναδημοσιεύουμε τις επιλογές μας, όπως δημοσιεύτηκαν στο τχ. 159. Επιλέγουν: ΜΑΡΙΑ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ, ΜΑΤΙΝΑ-ΙΩΑΝΝΑ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΥ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, ΗΛΙΑΣ ΚΑΝΕΛΛΗΣ, ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΚΟΥΜΠΟΥΛΗΣ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΑΘΑΝΑΗΛ

Άννα Σταυρακοπούλου, Η πρόσληψη του Ίψεν στην Ελλάδα. Έμφυλες οπτικές και μεταφραστικές προσεγγίσεις, Κάπα Εκδοτική, Aθήνα 2023, 361 σελ.

Δυο επιμέρους ενότητες στον τρόπο με τον οποίο η ελληνική δραματουργία προσεγγίζει το δημοφιλές θέατρο του Χένρικ Ίψεν εξετάζει στο σχετικό βιβλίο της η Άννα Σταυρακοπούλου. Η πρώτη αφορά τη γυναικεία ερμηνευτική των έργων του νορβηγού θεατρικού συγγραφέα και συνδέεται με το καθοριστικό πέρασμα από τα ελληνικά γράμματα της Ελένης Ουράνη (Άλκης Θρύλος). Η δεύτερη εξετάζει τις μεταφράσεις του, το πρώτο μισό του εικοστού αιώνα από τον Λέοντα Κουκούλα και τον Βάσο Δασκαλάκη και πιο πρόσφατα από τους Νίκο Καραναστάση / Τάσο Μπαντή και Δημήτρη Τάρλοου. [ΤΒJ]

Κωνσταντίνος Βολανάκης. Ο ζωγράφος της θάλασσας επιστρέφει στον Πειραιά. Έκθεση 52 πινάκων της συλλογής του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη, Ναυτικό Μουσείο της Ελλάδος, 24 Απριλίου 2024 – 29 Ιουνίου 2024  

Το Ναυτικό Μουσείο της Ελλάδος σε συνεργασία με το Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη διοργανώνει έκθεση με έργα του Κωνσταντίνου Βολανάκη. Πρόθεση των εκθετών είναι η παρουσίαση ορισμένων από τα σημαντικότερα έργα του καλλιτέχνη που ανήκουν σε δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές, στο πλαίσιο μιας επανεκτίμησης του έργου του μεγάλου έλληνα θαλασσογράφου – ενός καλλιτέχνη που διέπρεψε στο Μόναχο και δυστύχησε, κατόπιν, όταν επέστρεψε στη χώρα του, όπου πέθανε περιφρονημένος, αποτυχημένος. Γιατί όμως είναι σημαντικός ο Βολανάκης και τι λέει το έργο του στους σύγχρονους Έλληνες; Οι απαντήσεις στο κείμενο που ακολουθεί. [ΤΒJ]

Fidia, επιμ.: Claudio Parisi Presicce, Nadia Agnoli, Alessandra Avagliano, Francesca de Tomasi, Villa Caffarelli, Musei Capitolini, Ρώμη. 24/11/2023 - 5/5/2024

Claudio Parisi Presicce, Nadia Agnoli, Alessandra Avagliano, Francesca de Tomas (επιμ.), Fidia, L'Erma Di Bretschneider, Ρώμη 2023, 294 σελ.

Στη Ρώμη, όπου ο αυτοκράτορας Καλιγούλας θέλησε –χωρίς εντέλει να το επιτύχει– να μεταφέρει το χρυσελεφάντινο κολοσσιαίο άγαλμα του Δία από την Ολυμπία, τοποθετώντας μάλιστα την κεφαλή του ιδίου αντί εκείνης του Δία, παρουσιάζεται η πρώτη μεγάλη έκθεση για τον γνωστότερο και κατά γενική ομολογία σπουδαιότερο γλύπτη όλων των εποχών: τον Φειδία, υιό του Χαρμίδη, γεννημένο στην Αθήνα στις αρχές του επονομαζόμενου «χρυσού αιώνα».  

Τεύχος 37, Νοέμβριος 2013.

Σε μια συνέντευξη που έδωσε το 1994 στο Paris Review, απαντώντας στο ερώτημα αν έγραφε σε συγκεκριμένες ώρες, ερώτηση που αγαπούν να θέτουν στους συγγραφείς οι δημοσιογράφοι, η Άλις Μονρό έδωσε μια αρκετά αποκαλυπτική εικόνα για τη ζωή και την καθημερινότητά της. Όταν τα παιδιά της ήταν μικρά, λέει, έγραφε την ώρα που έπεφταν για ύπνο. Κι όταν μεγάλωσαν, την ώρα που έλειπαν στο σχολείο. Δεν ήταν πάντα εύκολο και ούτε έγραψε τα σημαντικότερα έργα την περίοδο εκείνη, ωστόσο, όπως εξομολογήθηκε, υπήρξε αρκετά παραγωγική. Η μέρα της για πολλά χρόνια πρέπει να ήταν ασφυκτικά γεμάτη με υποχρεώσεις, καθώς μεγάλωνε τα τρία παιδιά της, ασχολιόταν με τις καθημερινές δουλειές του σπιτιού και εργάζονταν στο βιβλιοπωλείο που διατηρούσε με το σύζυγό της. Όταν σταμάτησε να εργάζεται, αξιοποιούσε κάθε λεπτό στο γράψιμο μέχρι το μεσημεριανό φαγητό και αμέσως μετά φρόντιζε να γράφει για λίγο ακόμη.

Μιχάλης Οικονόμου. Η αλχημεία της ζωγραφικής. Αναδρομική έκθεση, επιμέλεια: Αφροδίτη Κούρια, Μέτσοβο, Πινακοθήκη Αβέρωφ, 30/9/2023-15/1/2024, Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη, Φεβρουάριος - Απρίλιος 2024

Αφροδίτη Κούρια (επιμ.), Μιχάλης Οικονόμου. Η αλχημεία της ζωγραφικής, δίγλωσσος κατάλογος, Πινακοθήκη Αβέρωφ, Μέτσοβο 2023, 241 σελ.

Η μεγάλη αναδρομική έκθεση του Μιχάλη Οικονόμου στο Μέτσοβο (30/9/2023-15/1/2024, Πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ), που συνεχίζει το ταξίδι της και στην Αθήνα (Φεβρουάριος-Απρίλιος 2024, Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη), σε παραγωγή της Πινακοθήκης Αβέρωφ-Μέτσοβο, επιμέλεια της Αφροδίτης Κούρια, δρος ιστορίας της τέχνης και με αρχιτεκτονικό σχεδιασμό της Σόνιας Χαραλαμπίδου-Διβάνη και της Ειρήνης Χαραλαμπίδου αποτελεί μια ιδανική αφορμή για να σκεφτεί κανείς συνολικά και να επαναπροσεγγίσει με πιο καθαρό βλέμμα το έργο του παραγνωρισμένου επιφανούς έλληνα ζωγράφου.

Η Κρυφή Γοητεία της Πλαστογραφίας, κατάλογος έκθεσης (ελληνικά - αγγλικά), επιμέλεια: Αλεξάνδρα Γουλάκη-Βουτυρά, Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη 2024, 120 σελ.

Fake for Real, A History of Forgery and Falsification, επιμέλεια: Andrea Mork - Tessa Ryan - Julian Hale, Πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 2η έκδοση, Βρυξέλλες 2024, 204 σελ.

Η πλαστογραφία στην τέχνη είναι εξίσου μεμπτή, όπως και στις άλλες δραστηριότητες της ζωής. Κι όμως. Σπουδαίοι καλλιτέχνες, όπως π.χ. ο Μικελάντζελο, είχαν διαπρέψει ως πλαστογράφοι. Δυο διαφορετικές εκθέσεις στο Τελλόγλειο της Θεσσαλονίκης θέτουν με ιδιαίτερο τρόπο τις πολλές διαστάσεις που έχει η πλαστογραφία στην τέχνη ενώ, επιτέλους με επίσημο και διδακτικό τρόπο, ανακινείται το ζήτημα των πλαστών που φωλιάζουν ακόμα αδιερεύνητα στις αποθήκες των μουσείων μας. [TΒJ]