Deutschland! Deutschland? (Texte aus 500 Jahren von Martin Luther bis Guenter Grass), Fischer, 2002, 476 σελ.
Οι Γερμανοί γράφουν για τους Γερμανούς
Κριτικές
Κωνσταντίνα Ζηροπούλου, Ψυχή μου προς τα επάνω! Για το θέατρο της Χρύσας Σπηλιώτη, Παπαζήση, Αθήνα 2025, 446 σελ.
Η Κωνσταντίνα Ζηροπούλου αφιερώνει το τελευταίο βιβλίο της σε μια σημαντική ηθοποιό του θεάτρου που βρήκε τραγικό θάνατο στη μεγάλη πυρκαγιά του Ματιού, το καλοκαίρι του 2018: τη Χρύσα Σπηλιώτη. Επρόκειτο για μια ηθοποιό που εργάστηκε συστηματικά σε πλειάδα, διαφορετικών ειδών και απαιτήσεων, ρόλων του παγκόσμιου θεατρικού (και δικού της) ρεπερτορίου. Πρόκειται για μια θεατρολογική προσωπογραφία με πολλαπλές εστιάσεις, για μια ηθοποιό και θεατρική συγγραφέα που χάθηκε νωρίς – αλλά και για μια πολύ ζωντανή περίοδο του ελληνικού θεάτρου. [ΤΒJ]
Leontine Coelewij, Stephan Diederich, Mouna Mekouar (επιμ.), Yayoi Kusama. Κατάλογος έκθεσης, Fondation Beyeler - Riehen/Basel, Museum Ludwig – Cologne, Stedelijk Museum Amsterdam 2025, 304 σελ. (δύο εκδόσεις, αγγλικά και γερμανικά)
Yayoi Kusama. Αναδρομική έκθεση σε επιμέλεια Leontine Coelewij, Stephan Diederich, Mouna Mekouar, Museum Ludwig – Cologne, 14 Μαρτίου - 2 Αυγούστου 2026
Ο κόσμος της Γιαγιόι Κουσάμα, ίσως της διασημότερης εν ζωή γιαπωνέζας εικαστικού, είναι φτιαγμένος από παραισθήσεις, τραύματα και ψυχική αστάθεια. Περιέχει, ακόμα, όμως τη θέληση μιας γυναίκας σ’ έναν απομονωμένο τόπο να ζήσει και να δημιουργήσει στο κέντρο ενός ελεύθερου κόσμου, τη μαθητεία, το θάρρος, τον ανταγωνισμό και, ιδίως, τη μετασκευή των τραυμάτων σε δημιουργικά σήματα με τα οποία είναι κατασκευασμένος ο εικαστικός κόσμος της. Παιδί του πουριτανισμού και της εσωστρέφειας της μεταπολεμικής Ιαπωνίας, έζησε στο επίκεντρο ως τμήμα της νεοϋορκέζικης ποπ αρτ τη δεκαετία του 1960 αλλά η μεγάλη επιτυχία της ήρθε με την επιστροφή της στον τόπο όπου γεννήθηκε, όταν κατάφερε να μετασκευάσει την ανησυχη δημιουργικότητά της σε κτήμα ενός κόσμου που γυαλίζει, που αναγνωρίζει την αξία της δημιουργίας και φιλοδοξεί να διακτινιστεί στο άπειρο. Πήγαμε στην αναδρομική έκθεσή της, στο Μουσείο Ludwig της Κολωνίας.
Φερενίκη Παναγοπούλου, Πολιτική ανυπακοή. Μια ηθικο-συνταγματική θεώρηση, Παπαζήση, Αθήνα 2025, 380 σελ.
Το βιβλίο της Αναπληρώτριας Καθηγήτριας Φερενίκης Παναγοπούλου, Πολιτική Ανυπακοή. Μια ηθικο-συνταγματική θεώρηση (2025) –με πρόλογο του Γιάννη Κτιστάκι, αναπληρωτή καθηγητή της Νομικής Σχολής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και Προέδρου του Τρίτου Τμήματος του ΕΔΔΑ– αποτελεί μια εξαιρετική συμβολή στην ελληνική βιβλιογραφία για τη μελέτη του φαινομένου της πολιτικής ανυπακοής ως πολύπλευρου πολιτικού γεγονότος, και όχι ως θεσμικής /νομικής εκτροπής και ανωμαλίας.
John Dunn, Δημοκρατία, μετάφραση από τα αγγλικά: Νίκος Λίγγρης, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2025, 228 σελ.
«Τα πολιτεύματα που οι σύγχρονοι Ευρωπαίοι αποκαλούν δημοκρατίες, δεν αποπνέουν σήμερα αγαθή αύρα [...] ωστόσο διασώζουν πολλά πολιτικά πλεονεκτήματα. Όπου δεν έχουν καταντήσει παρωδία, εξακολουθούν να προσφέρουν στους πολίτες δύο ανεκτίμητες πολιτικές ευχέρειες: τη δυνατότητα να σκέφτονται και από κοινού να εκφράζονται ελεύθερα για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν και για τον βέλτιστο τρόπο διαχείρισής τους, καθώς και την εγγύηση να μπορούν, με εύλογη ετοιμότητα, να αντικαθιστούν τους κυβερνώντες που έφτασαν σε σημείο να αντιπαθούν και να έχουν πάψει να εμπιστεύονται, με εναλλακτικές επιλογές, διατηρώντας την ελπίδα ότι αυτές θα επιτελέσουν καλύτερα το έργο της διακυβέρνησης». Ένα βιβλίο που μας ξαναμαθαίνει τι είναι η Δημοκρατία.
Η υπόθεση του γκαλερίστα Γιώργου Τσαγκαράκη στην κατοχή του οποίου βρέθηκαν δεκάδες πλαστά εργα τέχνης, που πιθανότατα, μέσω δημοπρασιών, θα διοχετεύονταν σε αγοραστές, ανακινεί ένα πολύ σημαντικό ζήτημα, αυτό της εκτεταμένης πλαστογραφίας στην αγορά έργων τέχνης, εξίσου σοβαρού προβλήματος με τις κλοπές πολύτιμων αντικειμένων με σκοπό τη διάθεσή τους, κάποια στιγμή, στο μέλλον. Το Books' Journal έχει εκτεταμένα ασχοληθεί με το πρόβλημα αυτό. Για να φωτιστούν διάφορες όψεις του, αναδημοσιεύουμε το κείμενο κριτικής της Μαριλένας Κασιμάτη, για έκθεση στο Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών ΑΠΘ με αντικείμενο, ακριβώς, την πλαστογραφία έργων τέχνης.
Σπύρος Βλαχόπουλος, Πολιτική ορθότητα: Η σύγχρονη λογοκρισία; Από τη νομική στην πολιτική ορθότητα και στα όρια της πνευματικής έκφρασης, Ευρασία, Aθήνα 2024, 174 σελ.
Τι είναι ακριβώς η πολιτική ορθότητα; Γιατί βρίσκεται σε αντιπαλότητα με την ελευθερία της έκφρασης; Γιατί θα ήταν πιο αποδεκτός ο όρος της ηθικής ορθότητας; Γιατί δεν είναι προνόμιο μόνο της woke κουλτούρας αλλά, αντίθετα, γιατί ο αποκλεισμός της άλλης άποψης αφορά και τους συντηρητικούς δεξιούς; Γιατί η ακύρωση είναι βίαιη, ανιστορική και απόλυτη; Υπάρχουν, τελικά, όρια στην πνευματική έκφραση; [TBJ]
Η έρευνα και η συγγραφή με τη Νατάσα Τριανταφύλλη ενός βιβλίου που ερευνά την εποχή της δικτατορίας (Big Bang, 1970-1973: Η άνθηση του πολιτισμού στα χρόνια της δικτατορίας), μας έθεσε αναπόφευκτα αντιμέτωπους με κάποια αισθήματα αμηχανίας έως και ενόχλησης, που προκαλεί οποιαδήποτε αναφορά στην περίοδο αυτή ξεφεύγει από τα τετριμμένα και αέναα επαναλαμβανόμενα κλισέ που όλοι γνωρίζουμε. Η αντίδραση αυτή έχει ενδιαφέρον γιατί μας αποκαλύπτει κρυμμένους μηχανισμούς της συλλογικής μνήμης.
Στάθης Ν. Καλύβας - Νατάσα Τριανταφύλλη, Big Bang 1970–1973: Η άνθηση του πολιτισμού στα χρόνια της δικτατορίας, Μεταίχμιο, Αθήνα 2025, 716 σελ.
Η σημαντικότερη αρετή του Στάθη Καλύβα, κατά τη γνώμη μου, και αυτή που τον ξεχωρίζει από σχεδόν όλους τους υπόλοιπους δημόσιους διανοούμενους της εποχής μας, δεν είναι οι σπουδές του ή η καθηγεσία στο Yale και στην Οξφόρδη. Είναι η δημιουργική φαντασία του. Αυτό που κάνει τον Καλύβα χρήσιμο για τον δημόσιο διάλογο είναι ότι βλέπει τα ιστορικά δεδομένα χωρίς τη χρήση του φίλτρου που ο Ευάνθης Χατζηβασιλείου χαρακτήρισε Δημόσια Ιστορία[1]. Δεν διστάζει να κάνει ερωτήσεις που, υπό κανονικές συνθήκες, δεν πρέπει να κάνει γιατί ισοδυναμούν με αμφισβήτηση της «ορθής πίστης».