Κριτικές

Ντέιβιντ Γκραν, Γουέιτζερ. Ναυάγιο, ανταρσία, φόνος, μετάφραση από τα αγγλικά: Δέσποινα Κανελλοπούλου, Δώμα, Αθήνα 2023, 448 σελ.   

To 1741, το Γουέιτζερ κι άλλα πέντε πλοία στην υπηρεσία του Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας, δέχονται εντολή να διαπλεύσουν τον Ατλαντικό με κύριο στόχο την αρπαγή ενός ισπανικού γαλιονιού φορτωμένου με ακατέργαστο ασήμι και εκατοντάδες χιλιάδες αργυρά νομίσματα. Το Γουέιτζερ δεν τα καταφέρνει. Ναυαγεί σε ένα ξερονήσι, όπου δεν υπάρχει φαγητό – και όπου τίποτα δεν τελειώνει όπως στο σινεμά. [ΤΒJ]

Διονύσης Σαββόπουλος, Γιατί τα χρόνια τρέχουν χύμα, Αυτοβιογραφία, Πατάκη, Αθήνα 2024, 334 σελ.

Η αυτοβιογραφία του Διονύση Σαββόπουλου, που μόλις κυκλοφόρησε, είναι ένα βιβλίο με τις σκέψεις και τις μνήμες ενός μουσικού και τραγουδιστή, ενός τροβαδούρου, που έχει επηρεάσει βαθιά τους Έλληνες με τα τραγούδια και τη στάση του. Τα τραγούδια του ενσωματώθηκαν στην ποιητική της ελληνικής γλώσσας την οποία εμπλούτισαν με εκφράσεις και ποιητικούς ιδιωματισμούς, η στάση του ήταν ανέκαθεν γενναία, ακόμα κι όταν αποδοκιμάστηκε, στοιχίζοντάς του συχνά τη δημοτικότητά του – και οι μνήμες του, ευρύχωρες, ίσως σε κάποιες γωνιές να χωράνε και εμάς τους ίδιους, που δεν είναι εύκολο πάντα να είμαστε αυστηροί κριτές του, επειδή είμαστε οπαδοί του. Και παλιά και σήμερα και πάντα.

Θανάσης Διαμαντόπουλος, Ελευθέριος Βενιζέλος πλαστουργός της ιστορίας -ο άνθρωπος, ο θρύλος το πολιτικό αποτύπωμα, Πατάκη, Αθήνα 2024, 544 σελ.

Ο Θανάσης Διαμαντόπουλος, με το βιβλίο του για τον Ελευθέριο Βενιζέλο, αναμετριέται με το πέρασμα από την ελληνική ιστορία ενός μύθου. Αλλά δεν του χαρίζεται. Έτσι το αποτέλεσμα είναι αποδομητικό, αφού αναθεωρεί την εικόνα του πολιτικού από την Κρήτη ως δημιουργού «της Ελλάδας των 2 ηπείρων και των 5 θαλασσών» αλλά και τη σχεδόν αποθεωτική πρόσληψη του ιστορικού προσώπου από την ευρεία κοινή γνώμη.

Άνγκελα Μέρκελ, Ελευθερία. Αναμνήσεις 1954–2021, μετάφραση από τα γερμανικά: Έμη Βαϊκούση, Μεταίχμιο, Αθήνα 2024,  752 σελ.

Η ζωή της θεωρεί ότι είναι χωρισμένη στα δύο. Ένα μέρος, έως το 1990, που έζησε στη Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας «σε συνθήκες δικτατορίας», όπως λέει. Κι ένα δεύτερο, μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, όπου διακρίθηκε στον πολιτικό στίχο καταλαμβάνοντας τη θέση της καγκελαρίου, θητεία που αποδείχτηκε καθοριστική αφού συνέπεσε με την ευρωπαϊκή κρίση χρέους – και επηρέασε δραματικά την Ελλάδα, τον πιο αδύναμο κρίκο αυτής της κρίσης. Στις ήδη πολυσυζητημένες Αναμνήσεις της, η Άνγκελα Μέρκελ, μεταξύ πολλών άλλων, μεταφέρει τη σχέση που ανέπτυξε με τους έλληνες πρωθυπουργούς την κρίσιμη δεκαετία της χρεοκοπίας – και μεταξύ άλλων κάνει μια τουλάχιστον άκομψη δήλωση για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Αιγαίο. [ΤΒJ]

Τάσος Σακελλαρόπουλος, Ειρήνη, πόλεμος, πολιτική, συνωμοσίες. Οι Έλληνες αξιωματικοί 1935-1945, Πατάκη, Αθήνα 2024, 448 σελ.

Το σώμα των αξιωματικών ήταν ο καταλύτης των πολιτικών διεργασιών στο μεγαλύτερο μέρος του ελληνικού 20ού αιώνα. Ενώ όμως το αίσθημα παρεμβατισμού στην πολιτική ήταν διαρκές χαρακτηριστικό του, η ιδεολογική του συγκρότηση και οι πολιτικές κατευθύνσεις του δεν υπήρξαν σταθερές. Σε μια περίοδο κρίσιμων εσωτερικών και εξωτερικών μεταλλαγών, υπέστη μια συστατική μεταβολή τέτοιας έκτασης που θα απέβαινε ρυθμιστής της πολιτικής ζωής για μια ολόκληρη γενιά, οδηγώντας ακόμα και σε μια εθνική τραγωδία.

Ερνστ Τσίλλερ - Θεόφιλος Χάνσεν, Αλληλογραφία 1859-1890. Η ανέγερση της Σιναίας Ακαδημίας και άλλες ιστορίες, εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια: Μαριλένας Ζ. Κασιμάτη, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2024, 708 σελ.

Η «Αλληλογραφία» Χάνσεν - Τσίλερ, σε μετάφραση και επιμέλεια της Μαριλένας Κασιμάτη, που εκδίδεται για πρώτη φορά στα ελληνικά, αποτελεί ένα πολύτιμο τεκμήριο που μας δίνει τη δυνατότητα να παρακολουθήσουμε βήμα προς βήμα τη δημιουργία και ανάπτυξη της σχέσης μαθητείας των δύο δημιουργών, που στη συνέχεια δέθηκαν με ακατάλυτους δεσμούς φιλίας οι οποίοι σφυρηλατήθηκαν στα σπουδαία έργα των Αθηνών.

Την Πέμπτη, 23 Ιανουαρίου, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, ο Διονύσης Σαββόπουλος με εκλεκτή παρέα (Σώτη Τριανταφύλλου, Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Γιάννης Βακαρέλης) και ελεύθερη είσοδο παρουσιάζει το βιβλίο του Γιατί τα χρόνια τρέχουν χύμα (εκδ. Πατάκη). Με αυτή την αφορμή, αναδημοσιεύεται ένα απόσπασμα από το κείμενο κριτικής του Γιώργου Ναθαναήλ, που δημοσιεύεται στο τεύχος 160 του Βοοks' Journal, που μόλις κυκλοφόρησε: πώς ο Σαββόπουλος έκανε τους Αχαρνής και πώς πολύ νωρίς διείδε την ανάγκη να σταθεί απέναντι στην πολιτική ορθότητα. 

Διονύσης Ν. Μουσμούτης, Το Θέατρο στη Ζάκυνθο τον 20ό αιώνα 1901-1953. Μουσική ζωή, κοινωνική ζωή και λαϊκά θεάματα, Πλέσσα, Αθήνα 2023, δύο τόμοι, 1568 σελ. 

Μια εξονυχιστική έρευνα στον τοπικό Τύπο της εποχής, δείχνει τη βαθιά σχέση των κατοίκων της Ζακύνθου με το θέατρο, ολόκληρο τον εικοστό αιώνα. Ο Διονύσης Μουσμούτης καταγράφει την έφεση της κοινωνίας του νησιού στα θεάματα, πιστή σε μια παράδοση εξωστρέφειας και καλλιτεχνικών ενδιαφερόντων. Συχνά, παίζουν σημαντικοί θίασοι. Πιο συχνά, οι Ζακυνθινοί παρακολουθούν λαϊκά έργα. Οι κριτικές, πάντως, δεν είναι πάντα θετικές. Και δεν τη γλιτώνουν ούτε η Μαρίκα Νέζερ με τον Βασίλη Αυλωνίτη, που «παρουσιάζουν την κοινωνική σαπίλα με ωραιοπάθεια», παίζοντας σε φτηνή επιθεώρηση απ’ όπου δεν λείπουν «ο μεθυσμένος και η Γεωργία η κουτσή». [ΤΒJ]

Κώστας Σημίτης, Δρόμοι ζωής, Πόλις, Αθήνα 2015, 649 σελ. 

Από τα Πατήσια στο Κολωνάκι, από μια στερημένη παιδική ηλικία προσανατολισμένη στη γνώση στην πρωθυπουργία της Ελλάδας και στην καθοριστική συμβολή στην ευρωπαϊκή πορεία της. Το αυτοβιογραφικό βιβλίο του Κώστα Σημίτη Δρόμοι ζωής, αφηγηματικά γοητευτικό και πολιτικά ειλικρινές, δίνει ανάγλυφη τη φυσιογνωμία ενός ιδεολόγου πολιτικού ο οποίος αρνήθηκε το σύστημα στο οποίο η κοινωνική ειρήνη εξασφαλίζεται με κρατικές παροχές κι η εξουσία των κομμάτων οφείλεται στην εκ μέρους τους παροχή προστασίας και χρημάτων. Πέτυχε πολλά, αλλά η δυσμενής πορεία της χώρας απαιτεί έναν αναστοχασμό. Τι έχει μείνει, άραγε, από το εκσυγχρονιστικό εγχείρημα του Σημίτη; Και γιατί κέρδισαν ο λαϊκισμός και το πελατειακό κράτος, εις βάρος της κοινωνίας; Αναδημοσίευση από το τχ. 62, Ιανουάριος 2016, με θλιβερή αφορμή την εκδημία του Κώστα Σημίτη, στις 5/1/2025 [ΤΒJ]