Κριτικές

Ντέιμον Γκάλγκουτ, Η υπόσχεση, μετάφραση από τα αγγλικά: Κλαίρη Παπαμιχαήλ, Διόπτρα, Αθήνα 2022, 344 σελ.

Μια οικογένεια λευκών στη Νότια Αφρική τα χρόνια του απαρτχάιντ. Μένουν σε μια μικρή φάρμα έξω από την Πρετόρια και έχουν πολλά και ζόρικα προβλήματα. Κάποια στιγμή, η μαύρη υπηρέτρια της οικογένειας λαμβάνει μια υπόσχεση, ότι θα της χαρίσουν το σπιτάκι όπου κατοικεί και τη γη που το περιβάλλει. Μια υπόσχεση ανέξοδη, αφού οι μαύροι δεν έχουν δικαίωμα στην ατομική ιδιοκτησία. Τι θα γίνει όμως με την υπόσχεση όταν θα έχει καταρρεύσει το καθεστώς του απαρτχάιντ; Ο Ντέιμον Γκάλγκουτ, βραβευμένος με Μπούκερ το 2021, είναι υποχρεωμένος για την πλοκή του να λάβει υπόψη του την πραγματικότητα: «το απαρτχάιντ καταργήθηκε, βλέπεις, τώρα πεθαίνουμε ο ένας δίπλα στον άλλον, σε οικεία, κοντινή απόσταση. Αυτό που μένει ακόμα να επιλύσουμε είναι το πώς να ζούμε μαζί».

Αλέξης Πανσέληνος, Λάδι σε καμβά. Μυθιστόρημα, Μεταίχμιο, Αθήνα 2022, 213 σελ.

Ο εικοσάχρονος ήρωας στο νέο βιβλίο του Αλέξη Πανσέληνου, φοιτητής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών που φιλοξενείται σε ένα νησί, βρίσκεται στο κέντρο ενός ερωτικού τριγώνου. Είναι ένα ξεχωριστό καλοκαίρι, λίγο πριν από την εφτάχρονη δικτατορία. Ένα καλοκαίρι που δεν θα ξαναζήσει, αφού η ζωή του θέτει επειγόντως το δίλημμα με ποιους να πάει και ποιους ν’ αφήσει… [ΤΒJ]

Γιάννης Μαρής, Τα χέρια της Αφροδίτης, πρόλογος: Ανδρέας Αποστολίδης, Άγρα, Αθήνα 2013, 296 σελ.

Γιάννης Μαρής, Μια γυναίκα από το παρελθόν, Ατλαντίς, Αθήνα 1997, 320 σελ.

Γιάννης Μαρής, Επιχείρηση: Εκδίκηση, Ατλαντίς, Αθήνα 1985, 293 σελ.

Σε τρία μυθιστορήματα του Γιάννη Μαρή κάνουν την εμφάνισή τους εβραίες ηρωίδες και εβραίοι ήρωες, πρώην ναζί εγκληματίες, έλληνες δημοσιογράφοι και αστυνομικοί, δωσίλογοι και η αναδυόμενη δυναμική μορφή της εποχής, ισραηλινοί πράκτορες. Πώς διαμορφώνεται η εικόνα του εβραίου, και ακόμη συχνότερα, της εβραίας σε αυτά τα ευρείας κατανάλωσης κείμενα, καθώς και μέσα από ποιες, λιγότερο ή περισσότερο σκοτεινές, διαδρομές οι εβραίοι ήρωες και οι εβραίες ηρωίδες συναντιούνται με έλληνες και ελληνίδες χριστιανούς και χριστιανές; Με απασχολούν, τέλος, η προσωπική και η πολιτική διαδρομή μέσα από τις οποίες ο συγγραφέας προσέγγισε θέματα των εβραίων συμπατριωτών και συμπατριωτισσών του.^[1]   

Ένα πρώιμο τεκμήριο για την πρόσληψη του Σκαρίμπα εκτός Ελλάδος: μια επιστολή στον Μάριο Πράσινο. Τεύχος 140

Νίκος Καζαντζάκης, Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά, Διόπτρα, Αθήνα 2022, 464 σελ.

Νίκος Καζαντζάκης, Καπετάν Μιχάλης, Διόπτρα, Αθήνα 2022, 712 σελ.

Νίκος Καζαντζάκης, Ο Χριστός ξανασταυρώνεται, Διόπτρα, Αθήνα 2022, 672 σελ.

Ο Νίκος Καζαντζάκης σαρώνει με τα μεταπολεμικά του μυθιστορήματα το ελληνικό κοινό και γίνεται πάρα πολύ γρήγορα γνωστός και στο εξωτερικό, κατακτώντας στις προτιμήσεις διαδοχικών γενεών ξένων αναγνωστών μιαν αξιοζήλευτη θέση, την οποία και θα διατηρήσει εν μέρει έως και τις ημέρες μας. Πώς έγινε η μετάβαση από το προπολεμικό στο μεταπολεμικό του έργο.

Νίκος Καζαντζάκης, Ο Ανήφορος, Διόπτρα, Αθήνα 2022, σελ. 280.

Μείζον λογοτεχνικό γεγονός του 2022 αποτελεί η πρώτη έκδοση του μυθιστορήματος Ο Ανήφορος του Νίκου Καζαντζάκη. Ενός άγνωστου μυθιστορήματος που γράφτηκε στο Κέιμπριτζ το καλοκαίρι του 1946 και, ενώ αρχικά προοριζόταν για το διεθνές κοινό, η έκδοση και η επιτυχία του Αλέξη Ζορμπά στα αγγλικά πιθανόν έκανε τον συγγραφέα να αλλάξει τα σχέδιά του. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του και γιατί διαβάζεται από τους σημερινούς αναγνώστες. [ΤΒJ]

Didier Fassin, Θάνατος ενός ταξιδιώτη, μετάφραση από τα γαλλικά: Μανώλης Πιμπλής, Πόλις, Αθήνα 2023  

Ένας καταζητούμενος, καταδικασμένος για κλοπές, ο Άντζελο Γκαράν, κρύβεται σε μια αποθήκη. Εντοπίζεται από τους αστυνομικούς οι οποίοι προσπαθούν να τον συλλάβουν. Αλλά όταν μπαίνουν στο χώρο που κρύβεται, ακούγονται μερικοί πυροβολισμοί και ο καταζητούμενος πέφτει νεκρός. Οι αστυνομικοί είπαν ότι τους επιτέθηκε με μαχαίρι, ήταν σε νόμιμη άμυνα. Ήταν όμως έτσι; Ο ανθρωπολόγος Ντιντιέ Φασέν αποφασίζει να ξανακάνει την αστυνομική και τη δικαστική έρευνα, επιδιώκοντας να φωτίσει το φόνο. Διότι ό,τι έγινε μακριά από την κοινή θέα, πρέπει να γίνεται γνωστό. Για λόγους δικαιοσύνης. [ΤΒJ]

Cormac McCarthy, Ο επιβάτης, μετάφραση από τα αγγλικά: Γιώργος Κυριαζής, Gutenberg, 591 σελ.

Cormac McCarthy, Stella Maris, μετάφραση από τα αγγλικά: Γιώργος Κυριαζής, Gutenberg, 263 σελ.

Έπειτα από σιγή δεκαέξι  χρόνων, ο αμερικανός συγγραφέας του Ματοβαμμένου μεσημβρινού επανέρχεται με δυο διαδοχικά μυθιστορήματα. Στο πρώτο από αυτά, τον Επιβάτη, κεντρικός ήρωας είναι ένας ταλαντούχος φυσικός που εγκαταλείπει την πολλά υποσχόμενη καριέρα του για να γίνει δύτης διάσωσης. Αναζητώντας  τους δέκα επιβάτες ενός βυθισμένου αεροπλάνου, βρίσκει μόνο τους εννέα. Ακολουθεί η κατάδυση στην άβυσσο. Το δεύτερο μυθιστόρημα, η Stella Maris, ασχολείται με την αδελφή του προαναφερθέντος  φυσικού, διαγνωσμένη με παρανοϊκή σχιζοφρένεια, που εισάγεται αυτοβούλως σε ψυχιατρικό κατάστημα και παλεύει να απαλλαγεί από το πρόβλημα. Ποιος είναι αυτός ο όψιμα αναγνωρισμένος συγγραφέας. Τι γράφει – και γιατί συγκλονίζει αναδρομικά τους αναγνώστες;

Αχιλλέας Σύρμος, Ιστορίες από το Σπατς, πρόλογος: Άγγελος Συρίγος, Ίνδικτος, Αθήνα 2022, 510 σελ.

Ο Ηρακλής Σύρμος, Βορειοηπειρώτης από τη Δερβιτσάνη της επαρχίας Άνω Δρόπολης, συνελήφθη στις 27 Μαΐου 1964 και καταδικάστηκε σε 18ετή στέρηση της ελευθερίας επειδή είχε επαινέσει την οικονομική υπεροχή καπιταλιστικών χωρών. Εξέτισε την ποινή του στο Σπατς, υποχρεωμένος σε καταναγκαστική εργασία στα μεταλλεία της περιοχής. Χρόνια μετά την πτώση του κομμουνισμού, κατέγραψε τις εμπειρίες του – που μόλις κυκλοφόρησαν. Τι κοινό έχει η αφήγηση του Ηρακλή Σύρμου με άλλα πολυσυζητημένα κείμενα της στρατοπεδικής λογοτεχνίας; [ΤΒJ]