Στην οικογένειά μας συνέβησαν πολλά θαύματα. Μια μέρα, στο σπίτι στα Κάστρα, ο άγιος Δημήτριος άρχισε να ταρακουνάει από μέσα το κρεμασμένο στον τοίχο εικονοστάσι, έκανε ακόμα και τους τοίχους να τρέμουν, άνοιξε τελικώς το πορτάκι σπάζοντας με βία και το τζαμλίκι και πήδηξε στο τραπέζι με το μουσαμαδένιο πουά τραπεζομάντιλο. Κι εκεί έμεινε όρθιος και να τρέμει, αν και δεν ήταν παρά ένα κομμάτι τυπωμένο χαρτόνι 7 επί 10 εκατοστά, χωρίς να στηρίζεται κάπου, και το είδε η γιαγιά μου και ταράχτηκε πολύ. Έμαθα πολύ γρήγορα την ιστορία, αλλά όχι και τον ακριβή λόγο που το έκανε αυτό ο άγιος, αν και οι μεγάλοι ήξεραν το γιατί και προσάρμοσαν αναλόγως τις πράξεις τους σχετικά με ένα ενδοοικογενειακό θέμα που τους απασχολούσε έντονα τότε. Ιστορικά επίσης ήταν και τα δάκρυα που έσταζαν πού και πού από τις εικονίτσες της Βρεφοκρατούσης που είχαμε φέρει από την Τήνο, πολύ μικρές εικονίτσες που κρεμούσαμε —ήταν δύο— από τα κάγκελα των κρεβατιών μας εγώ και η αδελφή μου. Ήταν δύο πολυθρόνες που άνοιγαν και γίνονταν κρεβάτια, μία σκούρα πράσινη και μία σάπιο μήλο. Δύο από αυτές τις σταγόνες θεράπευσαν την παρωτίτιδά μου, καθώς, όπως μου είπαν, ξύπνησα μέσα στη νύχτα, είδα το θαύμα —την Παναγία να δακρύζει— και έχρισα τους πρησμένους αδένες με τα δάκρυά της. Μετά από δυο-τρεις μέρες ήμουν καλά. Η άλλη γιαγιά μου, τέλος, μας έφτιαχνε και μας έδινε να έχουμε πάντα επάνω μας φυλαχτά με Τίμιο Ξύλο: ήταν σαν μικρά-μικρά τρίγωνα φουσκωτά μαξιλαράκια, όχι μεγαλύτερα από την άκρη του δαχτύλου σου, που τα συγκρατούσε μία παραμάνα στο κασκορσέ ή στο εσώρουχο, ή ακόμα και στα μαγιό μας, αν ήταν καλοκαίρι και παραθερίζαμε. Οι παραμάνες άνοιγαν καμιά φορά πάνω στο παιχνίδι ή όταν κολυμπούσαμε, και το φυλαχτό χανόταν, αλλά η γιαγιά μου είχε μεγάλες ποσότητες από το Σταυρό και μας έφτιαχνε διαρκώς καινούρια. Ποτέ δεν μείναμε από τέτοια φυλαχτά, τόσο εμείς όσο και πολλοί φίλοι μας, αν και δεν τα δίναμε εύκολα σε συγγενείς που δεν πολυχωνεύαμε. Σε κρατούσαν στη ζωή, και μεγαλύτερη απόδειξη από το ότι δούλευαν κανονικά είναι ότι πολλοί από μας ζούμε πράγματι ακόμη ή, αν μη τι άλλο, περάσαμε από πολλά και τα καταφέραμε να επιβιώσουμε εκείνο τον καιρό που τα φορούσαμε. Διηγούμαστε και πολλές άλλες ιστορίες όταν έχουμε όρεξη, για παράξενους ανθρώπους που μας επισκέπτονταν, ή για μισοανθρώπινες φιγούρες στον απέναντι τοίχο της πρασιάς, τη νύχτα, που μας έκαναν παράξενα νοήματα, ή για ζώα, σκύλους και γάτες, που επίσης έσωσαν πολλούς από εμάς από σίγουρο χαμό επειδή γάβγισαν την κατάλληλη ώρα ή κόμισαν με τον δυσεξιχνίαστο τρόπο τους κάποιο νέο, για να μην αναφέρω τον άγγελο, ή ίσως τον ίδιο τον Ιησού, που με τη μορφή ενός άγνωστου νέου, φορώντας μόνο ένα παντελόνι και με μια ουλή στα πλευρά σαν από μαχαίρι, βρέθηκε στο κλιμακοστάσιο της πολυκατοικίας μας στις 20 Ιουνίου 1978 το βράδυ, όταν χτύπησε ο σεισμός, και κατέβηκε μαζί μας τις σκάλες τρέχοντας σαν τρελός και φωνάζοντάς μας να μην τυχόν πάρουμε το ασανσέρ γιατί ήταν επικίνδυνο — ώρες μετά, όταν συζητούσαμε γι’ αυτόν και τον ψάχναμε από πηγαδάκι σε πηγαδάκι, συνειδητοποιήσαμε πως είχε εξαφανιστεί, και πως δεν τον ήξερε κανείς, ούτε είχε συγκρατήσει τα χαρακτηριστικά του. Αν και η γειτόνισσα, η κυρία Σ., νεότατη χήρα τότε, ακούγοντάς μας να μιλάμε γι’ αυτόν, κι ενώ έδειχνε να μη θέλει να δώσει πολλή βάση, ταραγμένη καθώς ήταν ακόμη από το σεισμό όπως και όλοι μας, και με μια κομπινεζόν φορεμένη ανάποδα, είχε ένα ανεξιχνίαστο χαμογελάκι στα χείλια, που όλο τα δάγκωνε από μέσα, κι όλο τ’ άφηνε μόνο και μόνο για να τα ξαναδαγκώσει αμέσως μετά, στενεύοντας τα μάτια και σφίγγοντας το ύφασμα στο στήθος της. Ποιος ξέρει, ποιος μπορεί να ξέρει γιατί.
Ημερολόγιο Γεφύρας
Η ανθρωπότητα ζει —γιατί δεν μπορεί να κάνει αλλιώς— εντός της μυθοπλασίας, εντός των αφηγηματικών τεχνών: μέσα στη λογοτεχνία, πλέον, και στον κινηματογράφο. Προφανώς όλο αυτό συνέβαινε κυρίως (πολύ πιο έντονα: όλοι το ήξεραν τότε, και όλοι το αποδέχονταν) στις πρωτόγονες κοινωνίες, σαν αυτές που θα ήθελε να μπορούσε να μελετήσει από κοντά ο Φρέιζερ (άλλο ένα προϊόν του μύθου κι αυτός) όταν σκάλιζε τους παλιούς, σκονισμένους τόμους στη βιβλιοθήκη για να γράψει τον Χρυσό Κλώνο, αλλά και σε κάθε άλλη. Μπορεί παλιά, τότε, στον πρωτόγονο, προϊστορικό, προπολιτικό κόσμο, κάθε κίνηση, κάθε σκέψη, κάθε πράξη να δήλωνε ή να εκπορευόταν από κάτι που είχε συμβεί στους θεούς —που τις ιστορίες τους ήξεραν να αφηγούνται οι μυημένοι, μα που τις θυμούνταν όλοι οι ενήλικες— ή σε ένα άλλο σύμπαν, ένα υπερβατικό, αρχετυπικό πλαίσιο, όπου καθετί είχε συμβεί και καθετί είχε τις επιπτώσεις του στο σήμερα επειδή ακριβώς είχε ξανασυμβεί. Όμως και τώρα συμβαίνει το ίδιο: τόσο με μας, που ζούμε ξανά και ξανά εκείνες τις ίδιες καταστάσεις που καταγράφηκαν στους μύθους, όσο και με αυτούς που μας τους αφηγούνται. Τη θέση της θρησκείας και της μαγείας κατέλαβαν κληρονομικώ δικαίω οι τέχνες, και όλα, όλα μα όλα, όλα όσα κάνουμε και θυμόμαστε, πηγάζουν ακριβώς από εκεί: είμαστε αναπληρωτές ηθοποιοί τού κυρίως έργου που κάπου είδαμε ή κάπου διαβάσαμε, τα φιλιά που δίνουμε και το πάθος ή η τρέλα που μας καίνε δεν συγκρίνονται με τα φιλιά και με το πάθος και με την τρέλα του άλλου, αλλά με του Άμλετ και της Ντέμπορα Κερ και του Μπαρτ Λάνκαστερ: είμαστε τα παιδιά των βιβλίων που διαβάζουμε και κυρίως των βιβλίων που διαβάστηκαν από τους άλλους και των ταινιών που είδαν οι άλλοι, τα παιδιά της σελίδας και του σελουλόιντ και της τηλεόρασης όλων όσων συνέθεσαν, διαβάζοντας και βλέποντας, αυτόν εδώ τον κόσμο: τα φιλιά που δώσαμε και θυμόμαστε, λένε αυτοί που ξέρουν, δεν είναι ακριβώς δικά μας, ανήκουν εξίσου στην Ντέμπορα Κερ και στον Μπαρτ Λάνκαστερ. Αστείο δεν είναι; Σε μια εποχή ακραίου, υποτίθεται, πραγματισμού, είμαστε γεννήματα μυθοπλασίας που μιμούνται την πρωτογενή μυθοπλασία. Και κατοικούμε σε ένα σύμπαν φτιαγμένο από λέξεις και καρέ. [§] Πολλοί βέβαια ζουν αντιστοίχως σε έναν κόσμο κατασκευασμένο από πολιτικές παραδοχές και δόγματα και αποφάσεις Κεντρικών Επιτροπών, ή σε έναν κόσμο όπου οι σαγιονάρες ενός αγίου είναι μαγικές, oaltracosa: και αυτά δεν ξεφεύγουν από τον κανόνα που περιγράψαμε πριν, το ίδιο πράγμα είναι. [§] Χαρήκαμε τον Νίκο Δήμου σήμερα στην εκπομπή που κάναμε, είναι πάντα εξόχως νεανικός και, ναι, εξόχως ο ίδιος. Δεν έχει και άλλον τέτοιον, αν μη τι άλλο. Και σίγουρα δεν θα ξανάχουμε ένα Ν.Δ. να μας παίρνει από το χέρι, όπως τότε, το ’80. Μεγαλώσαμε όλοι, ακόμη και οι πολύ νέοι. [§] Μου αρέσει πολύ ο Θαμμένος γίγαντας του Ισιγκούρο που διαβάζω, ανυπομονώ να δω πού θα το πάει στο τέλος. Μου αρέσει που ασκείται στη fantasy, το κάνει με έναν τρόπο παρθένο, λες και δεν έχει διαβάσει καθόλου τους κλασικούς του είδους. [§] Ξεκινά μια βδομάδα με αφόρητα πολλή δουλειά, που πρέπει να βγει, και θα βγει. Θα κουραστούμε πολύ, και οι δύο. [§] Ας είναι.
Αναρωτιόμασταν σήμερα τι θα συνέβαινε εάν το κρακ γίνει περί τα τέλη, ας πούμε, Ιουλίου. Δεν μπορούμε βέβαια να έχουμε μία ξεκάθαρη εικόνα —όχι εμείς· άλλοι αναλυτές, σοβαροί, μπορούν, και την έχουν ήδη καταγεγραμμένη και γεμάτη υποσημειώσεις—, αλλά ασφαλώς θα είχαμε πρώτο-πρώτο τον αμήχανο πόλεμο της ξαπλώστρας πρώτα-πρώτα, καθώς κανείς δεν θα πλήρωνε, οπότε οι ξαπλώστρες —και οι ομπρέλες— θα ανήκαν αίφνης σε όλους. Οπότε οι άντρες θα έπαιζαν ξύλο στις παραλίες, και επειδή δεν ξέρουν να παλεύουν κυρίως θα πετούσαν άμμο ο ένας στον άλλο, ενώ στο μεταξύ θα έσπαγαν και πολλά δάχτυλα ποδιών: οι κλοτσιές με γυμνό απροπόνητο πόδι δεν είναι εύκολη υπόθεση, θέλει τρομερή προσοχή, μην το επιχειρείτε ούτε σε περίπτωση χρεοκοπίας. Κάποιοι παραθεριστές θα έκλεβαν πετσέτες θαλάσσης, και αντηλιακά με χαμηλό δείκτη προστασίας. Οι λουκουμάδες θα σκόρπιζαν στην ακροθαλασσιά, κανείς δεν θα μάζευε τα πεταμένα σκουπίδια, οι ξενοδόχοι και οι καμαριέρες θα πληρώνονταν εις είδος, ξεκρεμώντας ρούχα από τις ντουλάπες των ενοικιαζομένων δωματίων. Οι τιμές στις ταβέρνες θα εκτινάσσονταν αυτοστιγμεί, ακόμη και αν οι πρώτες ύλες των μεζέδων είχαν αγοραστεί επί Σκισμένου Μνημονίου. Κάποιοι θα έκλεβαν αυτοκίνητα, ή βενζίνη από αυτοκίνητα, με αποτέλεσμα πολλές δηλητηριάσεις από κατάποση βενζίνης. Τα μινιμάρκετ δεν θα πουλούσαν άλλα καπέλα για τον ήλιο και σταμπαρισμένα μπλουζάκια, ή ό,τι πουλάνε τέτοιες ημέρες· και θα ξέμεναν γρήγορα από καπνό και χαρτάκια. Οι ουρές των ΙΧ για τα φέρι θα κύκλωναν τα λιμάνια των νησιών σαν μεγάλοι σπειρωτοί λαβύρινθοι: καθόλου μπορχεσιανοί, θα έλεγε κανείς, πολύ φαντεζί, πολύ «μεσογειακοί». Και οι τυχεροί που θα αποβιβάζονταν κορνάροντας απελπισμένα και μηχανικά στον Πειραιά θα έμεναν άλλες τόσες ώρες εκεί, καθώς οι δρόμοι θα ήταν μπλοκαρισμένοι ασφυκτικά. Κυρίως όμως θα βασίλευαν οι φήμες. Φήμες για τα πάντα: για θερμό ή καυτό επεισόδιο με την Τουρκία, για πλήρη κατάρρευση των τραπεζών, για ίλες τεθωρακισμένων που μαρσάρουν σκορπώντας μαύρες τολύπες πυκνού καυσαερίου, για κάποια μυθική βοήθεια της τελευταίας ώρας από ομόδοξα κράτη ή έστω από την Κίνα ή έστω από τις Ινδίες ή έστω από το Πακιστάν, για φυγή των ποδοσφαιριστών του Ολυμπιακού που έκαναν προετοιμασία σε κάποιο ορεινό προπονητικό κέντρο των Άλπεων σε ομάδες του εξωτερικού, για σοβαρούς ξυλοδαρμούς εμπλεκομένων με το παλιό καθεστώς από αγανακτισμένα πλήθη, για μια προφητεία που βγήκε αληθινή και για μιαν άλλη, συγκλονιστική αυτή, που μένει να επαληθευτεί, για συγκρότηση ομάδων περιφρούρησης της τάξης που —θα λένε κάποιοι κουνώντας το κεφάλι— έχουν και δεύτερες σκέψεις στο πίσω μέρος του μυαλού τους. Τέλος, ένα σωρό ελαφρά μυθιστορήματα θα μείνουν μισοδιαβασμένα στις πλαζ, βορά των καβουριών και του φυκιού, με τις τελευταίες σελίδες τους τίποτε περισσότερο από στιγματισμένο χαρτοπολτό, χωρίς μάτια να πέφτουν επάνω τους, στενεμένα από την αγωνία, ορθάνοιχτα από την έξαψη, δακρυσμένα από την απρόσμενη έκβαση των συμβάντων, καθώς οι δύο εραστές σμίγουν και χάνονται, σμίγουν και χάνονται, όπως όλοι οι εραστές της παγκόσμιας λογοτεχνίας πλην του Αδάμ και της Εύας. [§] Α! τα μισοτελειωμένα βιβλία. Αν αληθεύει πως κάθε ανάγνωση είναι και μια δημιουργία, μια συγγραφή, τι να απογίνονται τάχα οι ήρωες αυτών που ποτέ μας δεν τα τελειώνουμε; Να περιμένουν υπομονετικά, ακίνητοι σαν σε φωτογραφία; Ή να εκμεταλλεύονται τη μοναξιά τους αλλάζοντας το τέλος κατά το δοκούν;
Αναρωτιέμαι πόσους followersθα είχε ο Βασίλης Ραφαηλίδης αν ζούσε στις μέρες μας, και τι ζημιά θα ’χε κάνει στο κυβερνών τσίρκο με τις ευθείες επιθέσεις του, ειδικά έτσι αθυρόστομος που ήταν, αλλά και τι εχθρούς θα είχε, πώς θα του επιτίθονταν και του ίδιου οι κλακαδόροι που αμείβονται με την προοπτική να έχουν λαμβάνειν ένα ντόνατ και έναν εσπρέσο εβδομαδιαίως, και εντέλει ποια και πόση θα ήταν η σχέση του με τα socialmedia— ναι, θα ήταν έντονη λογικά, ήταν άνθρωπος εξόχως επικοινωνιακός, και άλλωστε αυτό —η ανάγκη του να προβάλλεται στην τηλεόραση, όπου να ’ναι στην τηλεόραση— τον αποδυνάμωσε και τον φτήνυνε πολύ, αλλά άραγε θα λειτουργούσε παρόμοια σε ένα περιβάλλον σαν το σημερινό, όπου όλοι κάνουν το ίδιο; θα ήταν επιδραστικός όσο υπήρξε τότε; ή τάχα θα ήταν κάπως σαν τον Νίκο Δήμου, που πλέον θεωρείται πασέ από όλο το τένις; Τα ίδια (αν και άλλη τάξη μεγέθους: ο Β.Ρ. ήταν πολύ πιο επαρκής πολιτικά, και απολύτως, αν δεν με απατά η μνήμη μου, ανεξάρτητος) ισχύουν πάνω-κάτω και για τη Μαλβίνα Κάραλη, που επίσης «λείπει» τρόπον τινά από το Twitter. Αλλά πάλι δεν μπορείς να ξέρεις. Νά, ας πούμε, άκουγα χθες τις αντιδράσεις του κοινού στην κορύφωση της επίθεσης στο πρώτο StarWars όταν πρωτοπροβλήθηκε το 1987, τη στιγμή που ο Λιουκ καταστρέφει το Άστρο του Θανάτου: όλοι τσίριζαν σαν παιδιά (ήταν παιδιά, όλοι ήμαστε τότε, μικροί-μεγάλοι, μέσα σε κείνες τις αίθουσες), χτυπούσαν παλαμάκια, χαίρονταν στ’ αλήθεια — γιατί έτσι αντιδράς στο πρωτόφαντο, σε κάτι που δεν ξαναϋπήρξε ποτέ πριν. Σήμερα ένα παιδί θα βαρεθεί τρομακτικά αν το βάλεις να δει εκείνη την ταινία, και σίγουρα δεν θα πανηγυρίσει στο τέλος του έβδομου επεισοδίου που όλοι μας θα δούμε τις Γιορτές. Το παρόν στέκεται παγωμένο και αενάως νεογέννητο, και μας κοιτά να απομακρυνόμαστε και να γεμίζουμε ρυτίδες εντελώς απαθές. (Και το κοινό του σινεμά αλλάζει πολύ πιο γρήγορα από αυτό της λογοτεχνίας: για την ακρίβεια, η λογοτεχνία αλλάζει το κοινό της, και ο κινηματογράφος αλλάζει από το κοινό του). Οπότε… δεν ξέρω· δεν ξέρουμε. Απλώς θα ήθελα από καμιά φορά να ήταν εδώ, ξανά, ο Β.Ρ., που υπήρξαμε και γείτονες και τον έβλεπα πού και πού καλημερίζοντάς τον συνωμοτικά. Για να δω τι θα έλεγε, και να έσκαγα πολλά χαμόγελα. [§] Σήμερα, ας πούμε, θα ήθελα να τον ακούσω να λέει, «Ο Διονύσης Τσακνής πρόεδρος της ΕΡΤ. Μα ασφαλώς και είναι πολύ λογικό να διοριστεί πρόεδρος αυτού του σκοταδιστικού μηχανισμού προπαγάνδας ο άνθρωπος που εμπνεύστηκε τους στίχους, “Ας ανοίξουν οι ασκοί του Αιόλου /και η μούσα στους ποιητές να σταθεί / θεατής και κριτής δε θα ’μαι καθόλου / μα στρατιώτης στων καιρών τη γιορτή”, ένα κουπλέ δηλαδή όπου κανείς μπορεί να μετρήσει τέσσερα μετρικά λάθη, ένα ή δύο πραγματολογικά και έναν γενικότερο εννοιολογικό αχταρμά — αντάξιος ενός Σολωμού, θα λέγαμε, ο νέος κύριος πρόεδρος, για να μην πω ενός Κάλβου». [§] Ας είναι. Νομίζω, για να γυρίσω στα δικά μας, τα τωρινά, ότι δεν είχαμε κάποια είδηση σήμερα, κυμανθήκαμε στα γνωστά, κάτι παλινωδίες και κάτι τέτοια είχαμε όπως πάντα, ο Τσίπρας είπε ότι «οι σέρβερ είναι ανεξέλεγκτοι», οπότε οι ψηφοφορίες καλόν είναι να γίνονται με όστρακα, ο ουρανός δεν έπεσε ακόμη στα κεφάλια μας αλλά εμείς κάνουμε ό,τι μπορούμε για να πέσουμε πάνω στο δικό του το κεφάλι, αυτά. [§] Είχαμε πολύ βιβλίο εμείς σήμερα, πήγαμε στην παρουσίαση του Α.Κ., μετά βγήκαμε με την Ο.Σ., φάγαμε σουτζουκάκια στη Διαγώνιο, είπαμε πολλά και χαρήκαμε, ήταν μια καλή μέρα.
Το ότι η αγαπημένη του Στόχου και των απανταχού Ελλήνων νεοναζί Ζωή Κωνσταντοπούλου για άλλη μία φορά έκλεισε το μάτι στους ψηφοφόρους της Χρυσής Αυγής που λαχταρά να πάρει με το μέρος της γιατί πολύ σύντομα, μετά τη διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ, θα της χρειαστούν δεν είναι είδηση. Είδηση είναι πως ο Φάρατζ κατατροπώθηκε στη Μεγάλη Βρετανία: δύο μόλις έδρες, κι αυτές με το ζόρι — muchadoaboutnothing. Μπράβο στους Άγγλους! Όπως άλλωστε έχασαν με κατεβασμένα τα χέρια και οι lastyearΕργατικοί, παρά τις δημοσκοπήσεις που τους έδειχναν να πηγαίνουν στήθος με στήθος με τους συντηρητικότατους Συντηρητικούς. Χειρότεροι και από τους δικούς μας οι δημοσκόποι του Νησιού. Μάλλον οι Φιλελεύθεροι, παρά την πτώση τους, θα συμπράξουν με τον Κάμερον για το σχηματισμό Κυβέρνησης, έστω και στο όριο των απαιτουμένων εδρών. Το αποτέλεσμα είναι μάλλον θετικό. Για την Αγγλία. Για την Ευρώπη, δεν ξέρω. [§] Στα δικά μας, μέχρι σήμερα η αριστεροακροδεξιά παρένθεση μας στοίχισε μέτρα ύψους 10 δισεκατομμυρίων ευρώ, ήτοι πάνω από 10 mailΧαρδούβελη το ένα δίπλα στο άλλο… Η ανάταξη θα είναι ασύλληπτα ανυπόφορη, και πολλές οικογένειες, πολλές όμως, θα πεινάσουν. Και πρώτοι απ’ όλους όλοι οι συνταξιούχοι, που πολύ απλά δεν θα μπορούν πλέον να πορεύονται, πόσο δε μάλλον να σιτίζουν τους ανέργους γιους και κόρες. Έρχονται δύσκολοι καιροί για να τους αντέξεις. Μακαρίζω όσους γενναίους μεταναστεύσουν. Γιατί μόνο οι δειλοί και οι φτωχοί θα μείνουμε εδώ. Δεν θέλει γενναιότητα για να μείνεις. Και τούτ’ η γη δεν μας ανήκει. Ανήκει στο φελαχολαό. [§] Ένα αστείο: το πράγμα έχει φτάσει στο σημείο να μην ξέρεις αν βλέπεις το πραγματικό εξώφυλλο του Unfollow, ή ένα άλλο, φοτοσοπαρισμένο. Είναι για λύπηση οι χριστιανοί. Τουλάχιστον να έπαιρναν χρήματα ή καμιά θεσούλα σε καμιά υπηρεσία, να βολεύονταν κάπου — αλλά μπα. Κάνουν ό,τι κάνουν για ένα αστείο χαρτζιλίκι και, κυρίως, από κεκτημένη ταχύτητα. Κι από καραγκιοζλίκι. [§] Ήρθε η αδελφή της Κ. στο σπίτι, η Μ., πήγαμε όλοι μαζί στη ΔΕΘ, είδαμε την Ο.Σ. και άλλους φίλους, γυρίσαμε λίγο στα περίπτερα της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου, φυσικά έβρεξε, έκανε ένα μικρό μπουρίνι που όταν φύγαμε το βλέπαμε να επελαύνει ολόρθο προς τη Χαλκιδική, φυσικά θυμήθηκα όλες τις άλλες φορές που στην πραγματική έκθεση βιβλίου της παραλίας τα βιβλία παρασύρονταν από τα νερά και τα περίπτερα στέκονταν από φιλότιμο όρθια κι εμείς ψαρεύαμε όσους τόμους προλαβαίναμε πριν μας πετάξουν κάναν τόμο στο κεφάλι οι φύλακες, ο Α. έγινε μούσκεμα αλλά υπέμεινε τα πάντα στωικά, περάσαμε όμορφα πάντως, το βράδυ τούς μαγείρεψα. Αύριο θα δούμε την Ο. περισσότερη ώρα. Πάντα νιώθω πως έχω καιρό να μιλήσω πολύ για βιβλία και για εκδότες και για συγγραφείς. Το σχετικό κουτσομπολιό είναι τρομερά ενδιαφέρον, και πλέον εδώ στη Θεσσαλονίκη μού λείπει. [§] Το πρωί τριγυρνούσα για πέντε λεπτά γύρω από τον ηλικιωμένο με το κοστούμι και την παλιά εφημερίδα και τα Pallasπου καπνίζει ασταμάτητα, δεν αποτόλμησα όμως να του μιλήσω. Ήταν όπως πάντα απόμακρος, σχεδόν σαν να έλειπε, σαν να μην ήταν εκεί, σάμπως εκείνη η γωνιά με το υπερυψωμένο του τραπεζάκι να ανήκει σε άλλο χώρο. Αύριο ίσως να βρω το θάρρος. Αν και νομίζω πια πως πάω γυρεύοντας.
Έτριβα τα μάτια μου όταν μου είπαν πως μια βουλευτίνα της Χρυσής Αυγής που εξέμεσε ένα ρυπαρογράφημα τρελού σχετικά με τον δυστυχή τοξικοεξαρτημένο που κατηγορείται ότι σκότωσε το παιδί του δεν ήταν τελικά, λέει, της Χρυσής Αυγής (το κείμενό της είναι χαρακτηριστικά ναζιστικό, δεν είναι ένα απλό προπαγανδιστικό κείμενο, είναι Γκέμπελς) αλλά του ΣΥΡΙΖΑ. Την έψαξα, και τα ’χασα. Όντως είναι του ΣΥΡΙΖΑ, εκλεγμένη (δεν ξέρω πολλούς από τους νέους βουλευτές), και μάλιστα μέσα στο παραλήρημα όπου ζει πιστεύει πως είναι και Αριστερή. Εν πάση περιπτώσει, θεωρώ αδιανόητο να βρίσκονται στην εποχή μας άνθρωποι με τέτοια μείζονα προβλήματα χωρίς φροντίδα από τους οικείους τους, λες και ζουν σε κανένα χωριό της Ηπείρου τον 19ο αιώνα. Εκτός και αν όλο αυτό είναι ένα είδος χάπενινγκ εκ μέρους της (ο λογαριασμός της στο Facebookείναι δημόσιος, μπορεί να διαβάσει κανείς όλα τα τραγικά που λέει ότι σκέφτεται), σαν αυτό που έκανε η Άννα Γούλα με την πτυχιακή της στην ΑΣΚΤ (πολλοί πίστεψαν, και ενδεχομένως κάποιοι πιστεύουν ακόμα, ότι η περσόνα «Άννα Γούλα» ήταν υπαρκτή, αληθινή: μια σκυλού), οπότε αλλάζει το πράγμα. [§] Ζούμε αδιανόητες μέρες χαμηλού ηθικού βαρομετρικού, και όλο αυτό δεν είναι παρά μόνο η αρχή. Όταν οι άνθρωποι αυτοί φύγουν κακήν-κακώς, γιατί δυστυχώς έτσι θα φύγουν, τότε είναι που θα αρχίσει η Μεγάλη Τρέλα. Αλλά τουλάχιστον θα έχουν προσώρας αποχωρήσει. Εάν έμεναν, δεν θα μιλούσαμε πλέον για τρέλα, αλλά για κατάσταση Κούβας. Χωρίς το φολκλόρ και χωρίς τα πούρα. [§] Απροπό, προτείνω για ανάγνωση το διήγημα του Πόε «Το Σύστημα του Δόκτορος Πίσσα και του Καθηγητού Φτερά», που περιγράφει κάπως την κατάσταση που ζούμε. [§] Το πρωί, για πρώτη φορά, έκατσα στο Mikel, δήθεν πως κάτι έκανα με τον Α., δήθεν πως ήθελε νερό, και παρήγγειλα έναν νεσκαφέ. Άφησα ένα τραπεζάκι ανάμεσα σε μένα και τον ηλικιωμένο κύριο με το άψογο ντύσιμο και τη διπλωμένη παλιά εφημερίδα που κοιτά τη θάλασσα. Δεν με κοίταξε ούτε για μια στιγμή· παρέμεινε τελείως ατάραχος και μόνος όλη την ώρα. Και δεν μπόρεσα να δω την εφημερίδα του — ήταν απλώς μεγάλου σχήματος, όχι ταμπλόιντ· περίπου όπως η παλιά Βραδυνή. Τίποτε περισσότερο δεν κατάλαβα. Ήπια βιαστικά τον καφέ μου, πήρα τον Α., και φύγαμε την ώρα που ο άγνωστός μου έσβηνε το τσιγάρο του και έβγαζε το πακέτο του από την τσέπη για να ανάψει άλλο. Ήταν Pallas. [§] Την Κυριακή ο Princeθα τραγουδήσει στην εξεγερμένη Βαλτιμόρη. Τα εισιτήρια είναι απλησίαστα, έκανα πως ψάχνω και μου προτάθηκε ένα προς 500 δολάρια. Κι εγώ που νόμιζα ότι θα ήταν με ελεύθερη είσοδο. [§] Το βράδυ είδαμε τον Θ.Χ., που ανέβηκε για την Έκθεση, θα παρουσιάσει το βιβλίο του την Παρασκευή. Πήγαμε στο Νερό που Καίει, ήπιαμε κρασί εμείς και ουίσκι εκείνος, είπαμε πολλά για την Κατάσταση, διαφωνήσαμε ελάχιστα: εκείνος δεν θέλει σύμπραξη του λεγόμενου φιλοευρωπαϊκού μετώπου γιατί, λέει, θα υπερισχύσει η ΝΔ και θα καταπιεί το ΠΑΣΟΚ. Μπορεί να έχει δίκιο, αλλά εγώ λέω, μικρό το κακό. Το ΠΑΣΟΚ θα ξαναφτιαχτεί αν υπάρχει χώρα. Βέβαια, υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο να είμαστε υπερβολικοί, και όλα να πάνε εντέλει καλά. Υπάρχει το ενδεχόμενο όλα να είναι ήδη καλά. Και να νικάμε. Εμείς οι Έλληνες. [§] Θεέ μου.
Αναφορικά με το πού το πάει ο Τσίπρας —συν κάτι βιομήχανους και κάτι μαυραγορίτες τύπου Αυριανής που είναι πίσω του— και πού το πάνε οι Αριστεροί και οι Ακροδεξιοί σύντροφοί του στον κομματικό μηχανισμό που τόσο σοφά συνήψαν, έχω κάνει προ πολλού τις προβλέψεις μου, τις είπα, τις ξανάπα, κούρασα να τις επαναλαμβάνω, δεν θα κάνω άλλες, μόνο θα παρακολουθώ πλέον, και δυστυχώς διόλου απαθής. Η βασική ελπίδα που έχω, επίσης εδώ και καιρό, είναι η αναλυτική μου ικανότητα και το ένστικτό μου να λαθεύουν απολύτως, να έχω ερμηνεύσει τα πάντα λάθος. Και η ανάγνωση του προφανούς, από μένα και από όλους, ονειρεύομαι να επίσης 100% εσφαλμένη· και ας βοά. Γιατί το πράγμα βοά, και δεν μπορώ να αντιληφθώ προς τι η εξεζητημένη όσο και σφόδρα αφελής πίστη των πολλών είτε στην ανοησία των κυβερνώντων, που τάχα θα μας σώσει (όχι ότι δεν είναι ανόητοι: μια χαρά ανόητοι είναι — αλλά δεν θα σωθούμε από την ανοησία τους), είτε στον καιροσκοπισμό τους, του τύπου που έχουμε συνηθίσει. Ελπίζω επίσης και στην καλοσύνη των ξένων. Αλλά: ακόμη και αν γλιτώσουμε στο παρά πέντε την καταστροφή, θα είμαστε τόσο πληγωμένοι, που θα αργήσουμε αφόρητα να συνέλθουμε. Και θα είμαστε πληγωμένοι σε όλα τα επίπεδα, όχι μόνο οικονομικά, δημοσιονομικά κ.τ.σ. — κυρίως ηθικά θα έχουμε τρωθεί, κι αυτό θα ’ρθει η ώρα που θα το καταλάβουμε πάνω στο πετσί μας με τον δύσκολο τρόπο: τίποτε δεν λειτουργεί σε κενό αέρος, και το καθετί, όλα μα όλα, έχουν επιπτώσεις στο χρόνο. Και θα μας λείπει πολύς απ’ αυτόν επίσης: θα λείπει πολύς χρόνος — ήδη έχει αρχίσει και μας λείπει, από το ’11 αλλά από πέρυσι ιδίως, και έντονα, ήδη χάνουμε απίστευτες ποσότητες ελευθερίας με το μυαλό μας πλέον ολότελα παραδομένο όπως είναι και γαντζωμένο στη σκηνή όπου το θλιβερό μπουλούκι, ο θίασος ποικιλιών του πρωθυπουργού, εκτελεί τα νούμερά του — όμως τότε να δεις πόσο ασφυκτικά γεμάτες από τα «απαραίτητα» για να τη βγάλουμε θα είναι οι μέρες… Μα όλα αυτά θα μας απασχολούν μόνο τότε, μόνο εάν αποτύχουν, αν φανούν ανίκανοι να επιτύχουν στα δραχμικά, αντιδυτικά, αυταρχικά σχέδιά τους. Ποντάρουμε στην ανικανότητά τους, λοιπόν. Στην ατζαμοσύνη τους να φέρουν εις πέρας μια λαφαζανική βαριάντζα. Όχι στην ανυπαρξία σχεδιασμού εκ μέρους τους. Και ξανά και πάντα: ποντάρουμε στην καλοσύνη των ξένων. Σε κάθε περίπτωση όμως, είτε αν αποτύχουν είτε αν τα βγάλουν πέρα, ένα είναι σίγουρο ότι θα συμβεί: θα γεμίσουμε πολλά μικρά ή μεγαλύτερα «Εξάρχεια». Έρχεται περίοδος βίας, βίας με ψευδοπολιτική βάση, που θα γίνει σήμα-κατατεθέν της χώρας. Τίποτε δεν λειτουργεί σε κενό αέρος, και το καθετί, όλα μα όλα, έχουν επιπτώσεις στο χρόνο. Και σ’ αυτό τον κανόνα, όπως και στη συντριπτική πλειονότητα των κανόνων, δεν χωρά εξαίρεση. [§] Κάθε πρωί, στο παραλιακό Mikelτης γωνίας, βλέπω τον ίδιο ηλικιωμένο κύριο, άψογα ντυμένο, με γιλέκο και ταιριαστή πλην τσαχπίνικη ποσέτ, να πίνει τον καφέ του κοιτώντας τη θάλασσα, στο ίδιο πάντα γωνιακό υπερυψωμένο τραπεζάκι. Κάθεται σε σκαμπό. Μπροστά του, έχει μια διπλωμένη εφημερίδα. Σήμερα είδα πως ήταν ένα παλιό φύλλο (δεν ξέρω αν έχει το ίδιο κάθε μέρα ή αν φέρνει διαφορετικό). Καπνίζει τσιγάρα με λευκό φίλτρο, δεν μπόρεσα να δω τη μάρκα, φυλά το πακέτο στην τσέπη του. Κοιτάζει ολοένα τη θάλασσα και της φυσά τον καπνό του, και έχει ένα μικρό ειρωνικό χαμόγελο στα χείλη. Περνώ με τον Α. βιαστικά και αγουροξυπνημένος, δεν τον παρατηρώ σωστά και όπως στ’ αλήθεια θα ήθελα. Αλλά είναι τόσο ενδιαφέρων που μου ’ρχεται να του μιλήσω· αν και είναι από τους ανθρώπους που δεν αντιγυρίζουν το βλέμμα, απ’ αυτούς που κάνουν ότι δεν σε παρατηρούν, λίγο σαν τυφλός, λίγο σαν βαριεστημένος, κάπως αριστοκρατικά. Δεν ξέρω. [§] Έγινε και μία αναφορά σήμερα σε ένα βιβλιοφιλικό Γκρουπ για την Κόκκινη Μαρία, αιφνιδιάστηκα. Η γενναιοδωρία, των αγνώστων κυρίως, με εντυπωσιάζει πάντα. Με συγκινεί. Και νιώθω πως δεν μπορώ να την ανταποδώσω, και πως σίγουρα δεν την αξίζω. Και δεν υπερβάλλω, έτσι είναι. [§] Ξέχασα χθες να σημειώσω πως πήρα ένα ζευγάρι αθλητικά παπούτσια. Σήμερα, κουρεύτηκα και ξυρίστηκα. [§] Ήρθε ο πατέρας μου το πρωί, κουβαλώντας και ένα σωρό πράγματα από το σουπερμάρκετ, και ψάρια πάλι που μας τηγάνισε η μάνα μου.
Διάβαζα σήμερα σε κάτι σάιτ του σκοτωμού για τις ποικίλες μεθόδους θανατικής εκτέλεσης που εφαρμόστηκαν ποτέ από τις κρατικές οντότητες, από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι τους μοντέρνους καιρούς, σε όλο το φάσμα των πολιτισμών, σε Ανατολή και Δύση, και ομολογουμένως εντυπωσιάστηκα γιατί δεν τις ήξερα ή δεν τις θυμόμουν όλες, μερικές είναι εξόχως ευρηματικές, δεν είναι αυτό που έχει κανείς στο νου του όταν ακούει τη λέξη (δεν σκότωναν ή δεν σκοτώνουν μόνο δι’ ανασκολοπισμού, δι’ απαγχονισμού ή διά τυφεκισμού οι οργανωμένες ανθρώπινες κοινότητες), αλλά κυρίως συνιστούν έναν τρόπο ακραίου βασανισμού του καταδικασθέντος, που απλώς καταλήγει νομοτελειακά στο θάνατο. (Πληροφοριακά, οι πιο άγριοι, οι πιο «απάνθρωποι» τρόποι εκτελέσεων φυλάσσονταν για όσους διέπρατταν το έγκλημα της εσχάτης —εθνικής— προδοσίας). Ακραίος βασανισμός, βέβαια, είναι η ίδια η ανακοίνωση της ποινής, και όλο το συμπαγές και ταυτοχρόνως διεσταλμένο διάστημα που μεσολαβεί από την εκφώνησή της μέχρι τη στιγμή που το θύμα μπορεί να θεωρηθεί επισήμως κλινικά νεκρό: γιατί δεν μπορείς να ζήσεις το υπόλοιπο που σου μένει αφότου σε καταδικάσουν εις θάνατον χωρίς να υπάρξεις άλλος. Η ίδια η αφαίρεση της ζωής δεν είναι αρκετή, λοιπόν, πρέπει το υπόλοιπό της, αυτό το μικρό κομμάτι, να τρωθεί ανεπανόρθωτα, να γεμίσει, όχι από θάνατο (ο θάνατος είναι κάτι ανυπόστατο, δεν υπάρχει για τον νεκρό), αλλά από πόνο, από τρέλα, από αρχετυπική απόγνωση. Είναι φανερό πως η ανθρωπότητα, όλοι μας, το σύνολο που απαρτίζουμε, χαιρόμαστε με κάτι τέτοια, απολαμβάνουμε την κατασκευή και την ύπαρξη μιας τρομώδους επικράτειας όπου μπορούμε να ρίξουμε και να φυλακίσουμε ες αεί κάποιον. Η επιβολή της απαγόρευσης της θανατικής ποινής υπήρξε κάτι που μας ξεπέρασε εμφαντικά, όπως σαφώς μάς ξεπερνά η ίδια η ύπαρξη των νομοθετών: τόσο αυτών που στήριξαν και νομιμοποίησαν την ορθότητα της θανάτωσης ανθρώπων για εγκλήματα που διέπραξαν, όσο και αυτών που την κατέστησαν —επιτέλους· και όπου την κατέστησαν— παράνομη. Μα όλο αυτό έγινε μόλις χθες, και δεν το έχουμε συνηθίσει. Θέλουμε να επανέλθει η θανατική ποινή, και μας πονά που θεωρείται περιθωριακή και περιφρονητέα. Κυρίως γι’ αυτό θέλουμε τα κράτη: για να σκοτώνουν στο όνομά μας. [§] Ειδήσεις δεν είχαμε πολλές και σημαντικές. Ο αναπληρωτής υπουργός επί των Οικονομικών Δημήτρης Μάρδας φημολογείται ότι έβγαλε στο εξωτερικό 80.000 ευρώ, μην έχοντας εμπιστοσύνη στην Κυβέρνησή του —σοφή πράξη και μπράβο του εφόσον αληθεύει, κι εμείς το ίδιο θα κάναμε στη θέση του—, το ΔΝΤ μάς μέτρησε, μας ζύγισε και μας βρήκε ελλιπείς κατά ~1,5% % του ΑΕΠ για εφέτος, ενώ με βάση τους υφιστάμενους στόχους έπρεπε να εμφανίζαμε πρωτογενές πλεόνασμα 3% —οπότε έχουμε καθαρή και γενναία επιστροφή στα πατροπαράδοτα πρωτογενή ελλείμματα, δηλαδή χρεοκοπία εν προόδω—, η Διαύγεια πάει για κατάργηση —αν και το Μαξίμου, λέει, δεν είναι έτσι, λάθος διαβάστηκε η επίμαχη τροπολογία—, ο Παπανδρέου ξαναζητάει Δημοψήφισμα («Σήμερα η ελληνική κυβέρνηση μπορεί να χρειαστεί να προκηρύξει δημοψήφισμα για τη νέα συμφωνία με τους δανειστές εάν θεωρήσει ότι υποσχέθηκε πολλά στον προεκλογικό αγώνα και χρειάζεται ανανεωμένη εντολή για να εφαρμόσει μια τέτοια συμφωνία. Ένα τέτοιο δημοψήφισμα θα το επικροτούσα, αλλά μόνον αν η κυβέρνηση είχε το θάρρος να ζητήσει από το λαό τη συναίνεσή του (θετική ψήφο) για το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων με την ΕΕ. Πρόκειται για τις προοδευτικές μεταρρυθμίσεις για μια πιο δίκαιη κοινωνία και μια βιώσιμη οικονομία. Εάν συμφωνηθούν αυτές οι μεταρρυθμίσεις και υποστηριχτεί το δημοψήφισμα, είμαι σίγουρος ότι η απάντηση θα είναι ένα ξεκάθαρο "ναι" του Ελληνικού λαού» — http://papandreou.gr/faz_referendum_papandreou_gr_20150504/), ενώ διαβάζω στην Καθημερινή: «Ο ιστορικός ηγέτης της γαλλικής ακροδεξιάς Ζαν-Μαρί Λεπέν τέθηκε σε διαθεσιμότητα από το Εθνικό Μέτωπο, το κόμμα που ίδρυσε ο ίδιος και στο οποίο πρόεδρος είναι πλέον η κόρη του, Μαρίν. […] Αφορμή στάθηκαν οι νέες εμπρηστικές δηλώσεις που έκανε ο Ζαν-Μαρί Λεπέν τον περασμένο μήνα για το Ολοκαύτωμα [οι θάλαμοι αερίων των Ναζί δεν ήταν παρά μια “λεπτομέρεια” του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου] σε μια περίοδο που το κόμμα προσπαθεί να αποτινάξει από πάνω του τους χαρακτηρισμούς του “ξενοφοβικού” και “αντισημιτικού”». Επειδή, ακόμη και το πιο σιχαμένο πρόσωπο της Γαλλίας (και της Ιταλίας, και της Γερμανίας) είναι ευρωπαϊκό, είναι Ευρώπη. Σε αντίθεση με εδώ, που δεν είμαστε τίποτε: ένα φερτό νησί. [§] Είμαστε σε δεινή θέση, λίγο χειρότερα από χθες. Επειδή πέρασε άλλη μια μέρα. [§] Η Κ. είναι στη δουλειά από το μεσημέρι, θα επιστρέψει πολύ μετά τα μεσάνυχτα, εγώ εδώ με τον Α.
Η μέρα άνοιξε με τη γιορτή του πιτόγυρου στη Θεσσαλονίκη, αυτήν τη διαρκή πολιτιστική πρωτεύουσα των απολιτίστων (αν έχουμε τον Θεό μας δηλαδή), και τελείωσε με την ανακοίνωση για την πλήρωση της θέσης του διευθυντή ειδήσεων στη νέα παλιά ΕΡΤ από; από; από τον διευθυντή της Αυγής [applause]— και το ερώτημα είναι ποιο από τα δύο είναι το πιο κωμικό: ο Τσίπρας ή η φιέστα για μια πίτα γύρο με απ’ όλα; Απ’ ανάμεσα, είδαμε πως πια η εθνική μας κυβέρνηση, με τον επί των Οικονομικών της να λιάζεται στην Αίγινα στέλνοντας με το κινητό καρδούλες και φιλάκια στην Κωνσταντοπούλου (με την οποία σύντομα θα γίνουν αδελφοποιτοί και συνάδελφοι εν όπλοις — αλλά αυτό δεν είναι της ώρας), η Εθνοσωτήριος λοιπόν ζητεί να βρεθεί και να υπογραφεί μία συνολική, λέει, λύση με τους εταίρους της χώρας, για μία σειρά από λόγους — φυσικά, χωρίς να το εννοεί: η Εθνοσωτήριος δεν εννοεί αυτά που λέει. Και αυτό, μ’ άλλα λόγια, εντάσσεται με τη σειρά του στο μπουρλέσκο θέατρο με το πιο ακριβό εισιτήριο που πληρώθηκε ποτέ από ένα θεατή, ή ένα λαό. Και από κάποιους άλλους λαούς φυσικά, που δουλεύουν μια μέρα παραπάνω το μήνα μόνο και μόνο για να πληρώνουν τους συνδικαλιστές μας και τους συνταξιούχους μας, παίρνοντας οι ίδιοι βασικό κάτω από 500 ευρώ — αλλά το ξεχνούμε αυτό μέσα στη χαρά μας και το κέφι μας, εμάς μάς ενδιαφέρουν μόνο οι ανώνυμες Αγορές και το εβραιομασονικό, βεβαίως-βεβαίως, ΔΝΤ: η ρητορική της Χρυσής Αυγής, κοινή με αυτή των κυβερνώντων, ρητορική-καρμπόν, καλά κρατεί. [§] Άρχισαν και οι προσφορές των καταστημάτων σήμερα, ή έστω χθες, και στα μαγαζιά επετράπη μεν να ανοίξουν, αλλά οι μιλίτσιες του ΚΚΕ και άλλων περιθωριακών αλώνιζαν από αχάραγα την πόλη στάζοντας σάλια. Πού να πας να ψωνίσεις, και, κυρίως, πώς να τολμήσεις να σηκώσεις τα στόρια όταν ξέρεις πως ανά πάσα στιγμή μπορείς να βρεθείς με σπασμένο κεφάλι; Απλώς δεν το κάνεις. Οι τουρίστες έβγαζαν φωτογραφίες τον καθ’ ημάς ISIS, ο καρκίνος εξαπλώνεται, ο ήλιος χαϊδεύει το ωραίο θέαμα. Και οι δημοσιογράφοι τρέχουν να πάρουν δηλώσεις από κάτι απίθανους τύπους, κάτι κόκκινους φασίστες με χουντικό φρασεολόγιο και παρουσιαστικό, που υπό νορμάλ συνθήκες δεν θα τους έβγαζε ούτε η Πάνια. Αλλά αυτές εδώ οι συνθήκες δεν είναι νορμάλ. Και έχουν πολύ περιθώριο μπροστά τους για να εκτραχυνθούν πολύ περισσότερο από όσο μπορούμε να αντέξουμε. Και δυστυχώς θα εκτραχυνθούν. [§] Είχαμε τον Τάκη Θεοδωρόπουλο στην εκπομπή, ήταν πολύ καλός και οι ακροατές τον απήλαυσαν. Τον ξέρω 30 χρόνια, κι αν κάτι κυρίως θαυμάζω επάνω του είναι οι τόνοι δουλειάς που έχει ρίξει. Ίσως ακριβώς γι’ αυτό δεν ιδρώνει τ’ αυτί του από τα τσουτσέκια που τον πιάνουν στο στόμα τους, κάτι φαιοκόκκινα ναζιστάκια της οκάς, ανεπάγγελτα, πάσχοντα και αφόρητα αμόρφωτα. [§] Έχω πολλά νεύρα. Πρώτα-πρώτα με μένα, που ψάχνω θολές εικόνες σωσιβίων για να χαρώ έστω και για το υπόλοιπο της ημέρας, αντικατοπτρισμούς και φενάκες, ψέματα και χαζολογήματα, αλλά κυρίως μ’ αυτούς που οι ψευδαισθήσεις τους τους έγιναν δεύτερη φύση. Όχι γιατί είναι ηλίθιοι, δικό τους καπέλο αυτό: αλλά γιατί είναι επιβαρυντικοί στην όλη κατάσταση. Κάτι πρέπει να γίνει. Απλώς και μόνο για την τιμή των όπλων. Και να γίνει άμεσα. [§] Spleen. Fuckingspleen. Αιώνιο fuckingspleen.
Προχθές είχαμε τον Καβάκο και τον Σιμπέλιους, σήμερα τον Ρουβά και τον Μίκη. Πολύς λόγος και για τη δεύτερη ευτυχή συνάντηση, αν και δεν παρακολούθησα όσο έπρεπε το θέμα, ασχολιόμουν με αλλότρια. (Κάτι άκουσα, μάλιστα, ότι πήγαν, λέει, στη συναυλία και κάτι αντιεξουσιαστές και πούλησαν κουπόνια, πέταξαν τρικάκια, έκαναν οριγκάμι ή κάτι τέτοιο. Έχουν σαλτάρει, είναι για λύπηση ή για άμεσο διορισμό σε μια υπηρεσία. Είναι αναρχικοί με μανσέτες). Όλοι μου οι φίλοι υποστηρίζουν το προφανές, πέραν τού προφανούς, δικαίωμα του όμορφου σόουμαν να τραγουδά ό,τι θέλει, μα όλοι θα τον θυμόμαστε τον Σάκη από τα Μακαρόνια με κιμά και από το Shake, shake, shake, shake, shakeit(miamor) ή όπως το έλεγαν εκείνο το τραγούδι που είπε στη Eurovision, κι αυτό επειδή, σε αντίθεση με τον ίδιο, μας αρέσουν αυτά, έχουν πλάκα, είναι γνήσια, και δεν τα ξεχνάμε, δεν «πάμε παρακάτω». (Αυτός καλά κάνει και πάει, δεν μας πέφτει λόγος). Και επειδή η ζωή και ο θάνατος παραείναι θλιβερά πράγματα για να επιζήσει στο τέλος το φρικτό μπουζούκι και όχι τα πλήκτρα. (Και πόσο θα ’θελα οι απάνθρωποι, απαίσιοι αυτοί στίχοι, οι ακριβοί: «Θέλει νεκροί χιλιάδες, να ’ναι στους τροχούς / Θέλει κι οι ζωντανοί να δίνουν το αίμα τους» να μην ήταν αληθινοί. Ή, έστω, να μην τους είχαμε παντιέρα. Ας μην τους είχαμε παντιέρα, ας διαλέγαμε την ειρήνη, που άλλωστε μόνο αυτή νικά και μονάχα αυτή γυρνά τους ήλιους). [§] (Πόσο γλυκερό ακούστηκε αυτό, ε; Και πόσο δεν με νοιάζει που ακούστηκε γλυκερό). [§] Είχαμε και δύο ακόμη θανάτους χθες (ή έστω σήμερα): πέθαναν η Ρουθ Ρέντελ το πρωί (85) και η Πλιτσέσκαγια το απόγευμα (90). Από τους θανάτους που προσφέρουν ένα ακόμη «Σαν Σήμερα» στις εφημερίδες, αντίθετα με τις 350.000 γεννήσεις που έχουμε την μέρα. (Ούτε καν της πριγκιποπούλας του βρετανικού θρόνου δεν ξέρουμε σήμερα αν θα μνημονεύεται ποτέ στις οικίες στήλες). Η ζωή είναι αχαρτογράφητη, μια terraincognitaπου βαδίζεις μόνος, από τη μία, και δεν ξέρεις πού θα σε βγάλει, αν αφήσεις ένα τέτοιου μεγέθους αποτύπωμα. Και, από την άλλη, ίσως τέτοια να είναι και η αναλογία που μας χωρίζει όλους εμάς από τους μεγάλους καλλιτέχνες — ποιος ξέρει; Ας είναι. [§] Λίγοι θα δουν ή θα ξαναδούν την πρίμα μπαλαρίνα να χορεύει (μαγικά), αλλά τουλάχιστον πολλοί θα διαβάσουν τη Ρέντελ, που είναι πάνω-κάτω το ίδιο, είναι και τα δύο ωραίες, θρεπτικές τροφές, κι ένας τρόπος να ξεχνιέσαι και να γεμίζεις τον κενό χρόνο. [§] Στο μεταξύ, ο κυβερνητικός θίασος συνεχίζει το παιχνίδι του· έχω την εντύπωση πως τσιμπάνε κάπως λιγότεροι βδομάδα την εβδομάδα, αλλά δεν είμαι σίγουρος. Μια κουβέντα εδώ και μια κουβέντα από κει αλλάζουν τα δεδομένα στο ηθικό των πολλών πανεύκολα. Οι αντιδράσεις των πολιτών είναι παβλοφικές και αναμενόμενες. Ενδεχομένως και απολύτως μετρήσιμες. Παρά ταύτα, κάτι λίγο δείχνει να αλλάζει. Ίσως να φταίει βέβαια, απλώς, η μονοτονία: οι πρωταγωνιστές του μπουλουκιού λένε τα ίδια εθνικιστικά-φασιστικά-λαϊκίστικα εδώ και 100 μέρες, και επιτέλους είναι τόσο κούφια λόγια αυτά, όπως όλα τα όμοιά τους (το Έθνος, η Φυλή, η Περηφάνια, η Ελπίδα, το Αίμα, η Δόξα, η Τιμή, το Δίκιο, η Ελλάδα, ο Καράμπελας, η Χάιδω), που δεν μπορεί παρά κάποιοι να κατάλαβαν πως πρόκειται περί κοροϊδίας ύποπτης και ελεεινής. Όχι ότι έχει καμιά σημασία, βέβαια, αυτό. Δεν έχει. Η καταστροφή δεν πρόκειται να αποσοβηθεί επειδή κάποιοι λίγοι θα ανοίξουν τα μάτια τους και τα αυτιά τους από βαρεμάρα. Η καταστροφή δεν θα αποσοβηθεί. [§] Κλείσαμε 100 μέρες και με τον Α., το γιορτάσαμε οι τρεις μας σήμερα. Είμαστε τυχεροί.
Όλη η συζήτηση σήμερα, ή τέλος πάντων χθες, με τις καλές και τις κακές στιγμές της, περιορίστηκε γύρω από τον Καβάκο, που τον έφερε στην Αθήνα και στο Μέγαρο η Φιλαρμονική του Βερολίνου. Και να ’ναι καλά και το Βερολίνο και η Γερμανία. Και βέβαια πρόκειται για την ίδια, απαράλλαχτη συζήτηση που κάναμε και ξανακάναμε στα είκοσι και στα τριάντα μας: επαναλαμβάνεται με τα ίδια λόγια και τα ίδια επιχειρήματα, από άλλα στόματα, άλλων τριαντάρηδων και άλλων εικοσάρηδων. Και επαναλαμβάνεται, όχι με τη γνώση ότι αυτή εδώ δεν είναι η πρώτη φορά, ούτε θα μπορούσε να ήταν, αλλά με τη στρεβλή πεποίθηση πως πρέπει να είναι η τελευταία. Τα ίδια κάναμε κι εμείς, τότε, στα είκοσι και στα τριάντα μας. Τα ίδια θα κάναμε και σήμερα. Και στο βάθος όλου αυτού, βέβαια, φυραίνει, στομώνει, λεηλατείται ό,τι λίγο μάς έχει απομείνει — απομυζείται. Γιατί πάντα μάς περισσεύει λίγο, και ίσως καθόλου. Η ειρωνεία, ο μυστικά χαμογελαστός σύντροφος στα μεγάλα ταξίδια της Τέχνης, καταντά βάρος στον δημόσιο πολιτικό λόγο όταν αυτός εκφέρεται στο μεσοαστικό τριάρι της μεταπολιτευτικής Ελλάδας: το iPadπάνω στο σκρίνιο δεν μεταμορφώνει το σκρίνιο, απλώς το χρησιμοποιεί. Πρέπει κανείς να φεύγει από όλα αυτά. Μα στα είκοσι και στα τριάντα του δεν το θέλει, κρατά όλο πεσμένο το γάντι του ανάμεσα στα πόδια των άλλων, και, μεγάλος, πια, δεν του περισσεύει πολύ από τίποτα, δεν του περισσεύει πολύς χρόνος, δεν του περισσεύουν ευκαιρίες, δεν του περισσεύουν δυνατότητες ελευθερίας και ανάσας. Και ίσως να μην του περισσεύει και καθόλου, τελεία: ίσως και τίποτα από τα πάντα. [§] Η ομορφιά είναι πάντα κτήμα ενός μοναδικού και μοναχικού ανθρώπου, και η αντίληψή της δεν μοιράζεται και δεν ποσοτικοποιείται. Μια φούγκα και όλος ο Ντοστογιέφσκι δεν είναι παρά ταλαντώσεις του αέρα και σημάδια μελάνης πάνω σε κιτρινισμένο χαρτί αν δεν είναι εκεί αυτός ο ένας να τα γευτεί με τα χείλια του και να τα ρουφήξει όπως γεύεσαι και ρουφάς τη ζωή από τον άλλον στο κρεβάτι. [§] Κατά τα άλλα, οι εκδρομείς της Πρωτομαγιάς επέστρεψαν ομαλά, ενώ οι πορείες εξελίχθηκαν θεσμικά και καθωσπρέπει, και οι δηλώσεις στα Μέσα από τη συνδικαλιστική και στρατιωτική ηγεσία έγιναν όπως ήταν ωραία κανονισμένο. [§] (Πρέπει να φύγω από όλα αυτά, μου αφαιρούν κι αυτό το λίγο που μου ’χει μείνει — μου το απομυζούν. Ίσως να μη μου περισσεύουν πολλές δυνατότητες ελευθερίας και ανάσας ακόμη, ίσως και τίποτα από τα πάντα). [§] Κάπου στο εξώτερο Διάστημα, στο μεταξύ, η Teslaφτιάχνει μπαταρίες που θα χαρίσουν ελευθερία στον κόσμο. Δεν ξέρω τι θα την κάνουμε τόση ελευθερία όταν έρθει εκείνη η ώρα, δεν ξέρω πώς θα την οργανώσουμε και πώς θα τη διαχειριστούμε: είναι το πιο σπάνιο και το πιο άγριο γεράκι η ελευθερία, και είναι ατίθαση όταν δεν τη χαρίζεις. [§] Δουλεύω το βιβλιαράκι, η Κ. δούλευε κανονικά, πήγαμε με τον Α. και την πήραμε, είδαμε τους προπέρσινους Avengers, διαβάζουμε στον ξένο Τύπο τις κριτικές για τους τωρινούς, ίσως πάμε να τους δούμε και σε αίθουσα, σπάζοντας, εγώ, εμπάργκο χρόνων, έτσι χωρίς επαρκή λόγο. Ίσως επειδή δεν μου περισσεύουν πολλές δυνατότητες ελευθερίας και ανάσας ακόμη, ίσως και τίποτα από τα πάντα.
Είδαμε το Whiplash, ελληνικός τίτλος: Χωρίς μέτρο, μια δεξιοτεχνικά κατασκευασμένη ταινία αλλά χωρίς καθόλου ψυχή μέσα της (έξω της βέβαια είχε πολλή, τόσο πολλή που σε έγκωνε, όπως οι παλιές ελληνικές ταινιούλες της Φίνος Φιλμς, ή το σπουδαίο πρώτο Ρόκυ, ας πούμε, tonameafew— αλλά το έξω δεν φτάνει για να κάνεις σινεμά: αλλιώς θα έφτανε και το σελουλόιντ), που εσύ προφανώς, δυνάμει μου αναγνώστη, την είδες στην ώρα της στο σινεμά —εγώ έχω να πάω πολλά-πολλά χρόνια σε αίθουσα, και μάλλον δεν θα ξαναπατήσω: αλλά και γι’ αυτό ας μιλήσουμε άλλη φορά—, όμως μολονότι δεν μου άρεσε σαν δράμα (αν τη δεις σαν κωμωδία, θα σου αρέσει πολύ γιατί οι χαρακτήρες είναι κωμικά μονοδιάστατοι), μου έδειξε γιατί δεν είμαι καλός συγγραφέας: επειδή δεν προπονούμαι. Οι μουσικοί στην ταινία, υψηλού επιπέδου καλλιτέχνες όλοι (αλλά όχι πάρα πολύ υψηλού), κάνουν πολύωρες πρόβες κάθε μέρα, χωρίς διακοπές, χωρίς να σηκώνουν κεφάλι, χωρίς να διαμαρτύρονται, χωρίς να βγάζουν κιχ: αυτό σπανίως το κάνει ένας συγγραφέας, και σίγουρα κανείς στην Ελλάδα, και σίγουρα όχι εγώ. Μα το γράψιμο, η ικανότητα για γράψιμο, δεν είναι εκ Θεού: εκ Θεού είναι μόνο τα ραδίκια και η λάσπη γύρω από τα ραδίκια. Και δεν είναι μόνο η προπόνηση. Είναι η διδασκαλία: κυρίως είναι η διδασκαλία. Στην Ελλάδα έχουμε πολύ περισσότερους αυτοδίδακτους πεζογράφους από όσους μπουζουκτσήδες, κλαριτζήδες, μπέλι ντάνσερς και νυχούδες που πάνε σε σπίτια. Δεν πρέπει να συμβαίνει σε κανένα άλλο μέρος του Τρίτου Κόσμου αυτό. Η ικανότητα για συγγραφή θεωρείται Θείο δώρο στην Ελλάδα (στη χώρα όπου ο βρομιάρης νεοναζί μπράβος Ξηρός που τον πληρώνει η μάνα μου από το υστέρημά της μιλάει με τον Γιαραμπή και βλέπει Αποκαλυπτικά οράματα, κι εμείς καθόμαστε και τον κάνουμε είδηση), πακέτο τυλιγμένο με γλασέ χαρτί και δεμένο με κορδέλα: γεννιέται κανείς με δαύτην, όπως γεννιέται με ένα όρχι, με λαγωχειλία ή με συγγενή δυσπλασία του κόλου. Να φανταστείς, αν βρει και εκδότη και κάνει και τα κατάλληλα κονέ για να εκλεγεί στην κωμική Ένωση Συγγραφέων (ή κάπως έτσι, δεν θυμάμαι πώς λέγεται — αλλά θυμάμαι όλους όσους μού έταξαν την ψήφο τους αν τους έβγαζα βιβλίο, τον Α.Β. πρώτο-πρώτο) δικαιούται να ελπίζει σε σύνταξη. (Μά τον Θεό, στο λόγο μου). Αν μη τι άλλο, πολλοί τη διεκδικούν. Ναι, είναι αστείο… Τι θέλω να πω: προφανώς και δεν είναι απαραίτητο να έχεις δίπλωμα Συγγραφής Πεζογραφημάτων για να γράφεις και να εκδίδεις, κάνε ό,τι θες, φιλελεύθερη δημοκρατία έχουμε, ενώ ασφαλώς χρειάζεται για να αλλάζεις σιφόνια και να βάζεις καζανάκια σε καμπινέδες και να κουρεύεις και να δίνεις τα εργαλεία σε όλες τις άλλες τέχνες, αλλά εναπόκειται στο φιλότιμο του καθενός να το κάνει: να σπουδάσει. Οι σχολές, ή «εργαστήρια», δημιουργικής γραφής πρέπει να θεωρούνται προαπαιτούμενα και απαραίτητα όσο το χαρτί, το στιλό και το πληκτρολόγιο. Εννοώ, και πάλι, αν θέλεις να παίξεις σε ένα κάποιο σοβαρό επίπεδο — αν όχι, δεν είναι απαραίτητο τίποτε. Αρκεί να χαϊδεύεις το πιγουνάκι του αναγνωστικού ψηφοφοράτου. Και κάποιων άλλων, που επίσης απεχθάνονται τα πτυχία. [§] Δεν υπάρχουν ειδήσεις τον Αύγουστο γενικώς, και την παραμονή τριημέρου στην Ελλάδα ειδικώς. [§] Περάσαμε πολύ όμορφα σήμερα, με μια μεγάλη βόλτα στην παραλία και οι τρεις μαζί. [§] Κάποιοι μιλάνε για παράξενες βροχές.
Η πρώτη είδηση της ημέρας, υπό την έννοια ότι μονοπωλεί το ενδιαφέρον των σόσιαλ δηλαδή, είναι η προσπάθεια της κυβέρνησης να μειωθούν τα έσοδα από τους τουρίστες στα νησιά. Η βασική όμως είναι το κείμενο στο Crash. [§] Αντιγράφω ολόκληρο το όραμα του παρανοϊκού με το γαλανόλευκο σφυροδρέπανο Λαφαζάνη, όπως δημοσιεύτηκε στο περιοδικό του κολλητού του Τράγκα, αυτού του τέρατος των μίντια (σε μία παράγραφο: στο πρωτότυπο, κάθε πρόταση είναι και παράγραφος: οι Λαφαζάνηδες γράφουν σαν σε τοίχο — γράφουν συνθήματα, και σκέφτονται συνθήματα· είναι πολύ γι’ αυτούς, βέβαια, ακόμη και αυτό). Πάμε. Σφος Λ.: [§] Η Ελλάδα, διαχρονικά, σε όλες τις δύσκολες ώρες που πέρασε βρήκε τη δύναμη να σταθεί όρθια και να αντεπεξέλθει στις θύελλες. Η σημερινή κρίσιμη ιστορική καμπή που διανύει ο λαός μας δεν είναι χωρίς προηγούμενο. Έχουμε περάσει στην ιστορία μας εξίσου κακές, ίσως και πολύ χειρότερες περιόδους. Περιόδους κατά τις οποίες μάλιστα, η απομόνωση της χώρας έμοιαζε καταθλιπτική και ανυπέρβλητη. Τα βγάλαμε, όμως, πέρα. Και τα βγάλαμε πέρα, χάρη κυρίως στην αυτοθυσία, το απαράμιλλο φρόνημα, το αγωνιστικό πνεύμα και την αποφασιστικότητα ενός λαού, ο οποίος έβαζε πάνω από όλα την επιβίωση, την αξιοπρέπειά του και τη δικαιοσύνη. Αυτή είναι η μεγάλη ιστορική πρόκληση, την οποία αντιμετωπίζουμε σήμερα. Σήμερα η διάσωση της χώρας μας συνδέεται στενά με την απόρριψη της υποταγής, με τη θέλησή μας να αντέξουμε σε δυσκολίες και με την απόφασή μας να συνδέσουμε τα μεγάλα «όχι» με την αταλάντευτη προσπάθεια για μια νέα προοδευτική πορεία ανασυγκρότησης, ανόρθωσης και προοπτικά αναγέννησης του τόπου μας. Μακάρι να προκύψει μια συμφωνία που θα αντιπροσωπεύει έναν «έντιμο συμβιβασμό», αν και ο όρος αυτός είναι αδόκιμος, ρευστός και χωράει τα πάντα και τίποτα. Ωστόσο, οι λεγόμενοι εταίροι και το ΔΝΤ δεν ζητάνε από την κυβέρνησή μας μια συμφωνία που θα σέβεται στοιχειωδώς την επιβίωση του ελληνικού λαού και την πρόσφατη ριζοσπαστική λαϊκή ετυμηγορία. Τα πιο σκληρά και αδίστακτα κατεστημένα κέντρα σε Βερολίνο, Βρυξέλλες και ΔΝΤ αυτό που θέλουν από τη χώρα μας είναι «γη και ύδωρ». Ζητάνε υποταγή και παράδοση. Ζητάνε νέα μέτρα μείωσης συντάξεων και μισθών, ξεπούλημα της χώρας, νέους φόρους και νέες απορρυθμίσεις. Η κυβέρνησή μας δεν πρόκειται να υποταχθεί ούτε να παραδοθεί. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν πρόκειται να συνυπογράψει ποτέ νέα μέτρα σε βάρος των λαϊκών στρωμάτων. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα δεχθεί συμφωνία που θα είναι ασύμβατη με τις ριζοσπαστικές του δεσμεύσεις. Αν Βερολίνο, Βρυξέλλες και ΔΝΤ πιστεύουν ότι είτε θα σύρουν τη χώρα και την κυβέρνησή μας στην υποταγή, είτε θα μας σπρώξουν στην κατάρρευση κάνουν διπλό λάθος. Δεν θα συμβεί ούτε το ένα ούτε το άλλο. Αν «εταίροι» και ΔΝΤ πιστεύουν ότι θα μας εκβιάσουν με όπλο την άρνηση χρηματοδότησης και ότι θα τρομοκρατούν εσαεί τον ελληνικό λαό με τον «μπαμπούλα» της πτώχευσης και του εθνικού νομίσματος πλανώνται πλάνη οικτρά. Η Ελλάδα διαθέτει πολλούς εναλλακτικούς δρόμους και μπορεί να έχει προοπτική χωρίς τη χρηματοδότηση από ΕΕ και ΔΝΤ και χωρίς τη ρευστότητα που δίνει με το σταγονόμετρο η ΕΚΤ προς τις τράπεζες. Η Ελλάδα μπορεί να αντιμετωπίσει το μαρτύριο της σταγόνας που μας υποβάλλουν ΕΕ και ΔΝΤ και το οποίο πνίγει την οικονομία και οδηγεί στην ασφυξία τα νοικοκυριά. Αν η Ελλάδα μπορεί και έχει εναλλακτικές λύσεις, δεν ισχύει κάτι ανάλογο για την ΕΕ αλλά και το ΔΝΤ με τις ληστρικές πολιτικές τους. Τα προβλήματα που θα αντιμετωπίσει μια ΕΕ, η οποία παραπαίει, από μια εναλλακτική προοδευτική Ελλάδα θα είναι πελώρια και μπορεί να αποδειχθούν μη αντιμετωπίσιμα και ανυπέρβλητα. Οι κάλτσες ξηλώνονται ακόμα και από έναν πόντο. Η Ελλάδα και μαζί της η Κύπρος, συνιστούν τη Νοτιοανατολική πλευρά της Ευρώπης, στο σύνορο τριών ηπείρων. Το πολιτικό και γεωστρατηγικό βάρος της χώρας μας είναι κρίσιμο, αν όχι κεφαλαιώδες. Η οικονομική μας διάσταση, επίσης, καθόλου αμελητέα σε ποιοτικές δυνατότητες. Είναι δύσκολο να νοηθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, έστω και κατ' επίφαση, χωρίς την Ελλάδα. Το γεωπολιτικό κενό θα είναι τραγικό. Όπως είναι εκτός τόπου και χρόνου να σκέφτονται κάποιοι ότι οι οικονομικές επιπτώσεις ενός ελληνικού χρεοστασίου ή ακόμα περισσότερο ενός Grexit, θα είναι πολιτικά και οικονομικά αμελητέες για το μέλλον της ΕΕ. Η Ελλάδα θα μπορέσει να αντέξει και σιγά-σιγά να ανορθωθεί, από μία ρήξη με την ΕΕ που θα επιβάλουν οι κυρίαρχοι κύκλοι της. Η ΕΕ, όμως, είναι πιθανόν, όσο κι αν αυτό μοιάζει παράδοξο, να υποστεί βαρύτατο ή και θανάσιμο τραύμα σε μια τέτοια περίπτωση. Η Ευρώπη έχει κάθε συμφέρον να στηρίξει πραγματικά την Ελλάδα και όχι να μείνει προσκολλημένη σε άτεγκτες θρησκευτικού τύπου νεοφιλελεύθερες ορθοδοξίες και νεοαποικιακούς ηγεμονισμούς. Άλλωστε, η σκληρή νεοφιλελεύθερη πορεία που τυφλά ακολουθούν η ευρωζώνη και η ΕΕ έχει προκαλέσει μια βαθιά οικονομική παράλυση και παρακμή στον ευρωενωσιακό χώρο. Από την άλλη, η επικυριαρχία της Γερμανίας στην Ένωση έχει προσδώσει στην τελευταία την όψη μιας άτεγκτης Γερμανική Ευρώπης, η οποία βλέπει δίπλα στη γερμανική νομισματική και οικονομική επικυριαρχία, να κατισχύει η αμερικάνικη πολιτικοστρατιωτική ομπρέλα. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η Ελλάδα οφείλει, έτσι κι αλλιώς, να παίξει πρωτοποριακό ρόλο με την πορεία της και τη συμβολή της για μια προοδευτική ανατροπή στην Ευρώπη. Η νεοφιλελεύθερη μονεταριστική γερμανική Ευρώπη και μια ευρωζώνη με δογματική αρχιτεκτονική, κατασκευασμένη για το «λόμπι» του Βορρά, δεν έχουν κανένα μέλλον. Αυτή η Ευρώπη θα πνίγεται στην οικονομική στασιμότητα, τις μεγεθυνόμενες αντιθέσεις και αντιπαραθέσεις, ενώ θα πολλαπλασιάζει τους κοινωνικούς διαχωρισμούς και τη φτώχεια. Η προοδευτική ανατροπή στην Ελλάδα μπορεί να είναι το πρώτο βήμα και μιας μεγάλης ανατροπής στην Ευρώπη. Ανατροπή στη χώρα μας δεν σημαίνει μόνο μια νέα προοδευτική πορεία με σοσιαλιστικούς ορίζοντες αλλά και απαλλαγή της πατρίδας μας από τα δεσμά της υποτέλειας και της εξάρτησης, με την εφαρμογή μιας νέας γνήσιας ανεξάρτητης και πολυδιάστατης εξωτερικής και οικονομικής πολιτικής. Σε αυτήν τη λογική εντάσσεται και η θέση της κυβέρνησής μας να ενθαρρύνει την κατασκευή ενός αγωγού στο ελληνικό έδαφος, που θα ξεκινά από τα ελληνοτουρκικά σύνορα και θα φτάνει στα σύνορα με τη FYROM και ο οποίος θα μεταφέρει ρώσικο φυσικό αέριο με υποθαλάσσιο αγωγό μέσω της Μαύρης Θάλασσας. Ένα τέτοιο μεγάλο κατασκευαστικό έργο, εφ’ όσον υλοποιείτο, θα είχε εξαιρετικά σημαντικά ενεργειακά και δημοσιονομικά οφέλη για τη χώρα, ενώ θα άνοιγε ένα ποιοτικά νέο κεφάλαιο στην ανάπτυξη των ελληνορωσικών σχέσεων, που θα μπορούσε να προσδώσει άλλη μορφή στην περιοχή μας και την Ευρώπη. Η Ελλάδα με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ, τόσο με τον ΤΑΡ με αζέρικο αέριο όσο και με το νέο αγωγό με ρώσικο αέριο αλλά και με σειρά άλλων προσπαθειών και πρωτοβουλιών, θέλει να καταστεί πλουραλιστικός ενεργειακός κόμβος συνεργασίας, ειρήνης και σταθερότητας στην περιοχή και την Ευρώπη. Για μια Ευρώπη χωρίς νέα ψυχροπολεμικά τείχη, χωρίς λογικές απομόνωσης χωρών, χωρίς ηγεμονικές επικυριαρχίες, χωρίς νεοαποικιακές συμπεριφορές, στην οποία θα κυριαρχούν νέες αξίες ισότιμης συνεργασίας και συνανάπτυξης των λαών και χωρών μεταξύ τους και με τις γειτονικές περιοχές. Η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να ανοίξει πολυδιάστατους ορίζοντες οικονομικών και πολιτικών σχέσεων που θα διαμορφώνουν νέα ερείσματα όχι μόνο στη Ρωσία αλλά και στην Κίνα, τη Βραζιλία, τη Λατινική Αμερική, την Ινδία, τον Αραβικό κόσμο, τη ζώνη της Αφρικής και ασφαλώς στο χώρο της Μεσογειακής λεκάνης. Η Ελλάδα του ΣΥΡΙΖΑ θα πάψει να είναι αμερικανοατλαντικό οικόπεδο, γερμανικό φέουδο ή δορυφόρος του αμερικανο-ισραηλινού Μεσανατολικού άξονα και δεν θα είναι χώρα που θα προσφέρεται για πώληση, ιδιωτικοποιώντας τους στρατηγικούς τομείς της οικονομίας της, τις στρατηγικές επιχειρήσεις της, τις στρατηγικές υποδομές και τα στρατηγικά της δίκτυα. Στο πλαίσιο της νέας εξωτερικής και οικονομικής της πολιτικής η Ελλάδα απορρίπτει τη διχοτομική και υποτελή συνεκμετάλλευση του Αιγαίου είτε με τις ΗΠΑ είτε με την Τουρκία είτε και με τους δύο από κοινού, ενώ επιδιώκει την αξιοποίηση του ορυκτού της πλούτου και ενδεχόμενων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων με βάση το διεθνές δίκαιο και το εθνικό της συμφέρον. Ακριβώς με βάση το διεθνές δίκαιο και ειδικότερα το δίκαιο της θάλασσας, θέλουμε να διευθετηθούν τα προβλήματα στο Αιγαίο, έτσι ώστε το τελευταίο να καταστεί θάλασσα ειρήνης, γέφυρα φιλίας και συνεργασίας για το καλό των χωρών και των λαών που βρέχονται από αυτήν την πανέμορφη θάλασσα. Η Ελλάδα τούτη τη δύσκολη ώρα, μια από τις δυσκολότερες στην ιστορία της, αντιμετωπίζει μια ιστορική πρόκληση: να μετατρέψει την κρίση και την τραγωδία σε ευκαιρία και δυνατότητα. Μπορούμε να κερδίσουμε αυτό το στοίχημα αν απομονώσουμε την «πέμπτη φάλαγγα» που ήταν πάντα η κατάρα αυτού του τόπου. Την «πέμπτη φάλαγγα» των ξένων κατεστημένων κέντρων, των ολιγαρχών, των κυρίαρχων μίντια και της εγχώριας πολιτικής υπαλληλίας τους. Μπορούμε να πετύχουμε, αν επιδείξουμε ως λαός ενότητα, αγωνιστικό πνεύμα και πείσμα, θέληση για μεγάλες κινητοποιήσεις, αντοχή και δύναμη σε προσωρινές αντιξοότητες, σκεπτόμενοι το προοδευτικό ανορθωτικό μέλλον που πρέπει να οικοδομήσουμε για τις γενιές που έρχονται. [5] Αυτά. Πρόκειται περί αρρώστου, μά τον Θεό τον λυπάμαι. [§] Τώρα, πολλή κουβέντα σηκώνεται ακόμη για τον Βαρουφάκη και το χτεσινό περιστατικό. Αντιγράφω εμένα αυτή τη φορά, μια ανάρτησή μου στο Facebook, να με συμπαθάτε. Σήμερα το Ημερολόγιο βγήκε ανέξοδα. Πάμε: [§] Η Πλατεία είναι μια αυτόνομη ζώνη, κάτι σαν τον Άθω, θέλουμε δεν θέλουμε. Και όχι η μόνη: είναι μία από τις πολλές της Αθήνας και των όμορων Δήμων, απλώς αυτή τυχαίνει και είναι δίπλα στο Κολωνάκι, ή δίπλα στο ΠΑΣΟΚ, ή κοντά στις ταβέρνες. Δεν ήταν πάντα έτσι, ή μάλλον δεν ήταν πάντα ακριβώς έτσι (όσο περνά ο καιρός τόσο περισσότερο γίνονται πιο χούλιγκαν και πιο Δικαστές Ντρεντ κάποιοι εκεί), αλλά το φαινόμενο ούτε σημερινό είναι, ούτε της τελευταίας χρονιάς. Ούτε μπορεί να αρθεί με κάποιο νόμο, με μια επιχείρηση-σκούπα ή με ό,τι άλλο: και έφοδοι να γίνονται καθημερινά από την ΕΛΑΣ, τα βράδια τα Εξάρχεια θα ξαναγεννιούνται. Και ούτω καθεξής. Και γι' αυτό δεν ευθύνεται κανένα κόμμα και καμία πολιτική. Όλες οι μητροπόλεις έχουν αυτόνομες ζώνες, όπως έχουν και περιοχές όπου το βράδυ απλώς δεν πλησιάζεις αν δεν έχεις κάποια πολύ συγκεκριμένη δουλειά εκεί, όπως να αγοράσεις κάτι για χι-ψι λόγους απαγορευμένο. Οφείλουμε να ζήσουμε με αυτή την παραδοχή, και να μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Και οφείλουμε να ξέρουμε πως οι πόλεις, οι μεγάλες πόλεις, οι μητροπόλεις, δεν είναι στεγανοί οργανισμοί που αφήνουν απέξω καθετί κακό, οχληρό, βρόμικο, εγκληματικό κλπ. κλπ. Οι μητροπόλεις είναι πολλά, και δεν μπορούν να απαλλαγούν από όσα δεν αρέσουν σε μας. (Εμείς άλλο ρόλο έχουμε σαν πολίτες, και οι Δήμοι άλλο ρόλο και άλλες ευθύνες σαν θεσμοί και σαν διοίκηση). Και οι μητροπόλεις ΔΕΝ σκουπίζονται. Έχουν τα πρεζάκια τους και τους πρεζέμπορές τους, έχουν τους αστέγους τους και τους τρελούς τους, έχουν τα γκέτο τους και τους παράνομους μικροπωλητές τους, έχουν τα άβατά τους, τα μπουρδέλα τους, τις φτωχογειτονιές τους, τους τσαντιρομαχαλάδες τους. Και έχουν και τα Εξάρχειά τους. Και τα Εξάρχεια, τι να κάνουμε τώρα, έχουν δικούς τους νόμους. Επίσης, τα Εξάρχεια είναι όμορφα. Όχι όμορφα όσο παλιά. Αλλά είναι ακόμη. Κι αν όχι για μένα, είναι όμορφα για άλλους. [§] HK. έβγαλε μία τεράστια βόλτα τον Αρσέν, τον πήγε στο Κανάλι, στο πάρκο, παντού. Ξεθεώθηκε εκείνος, τον χάρηκαν πολύ στη δουλειά, έπαιξε στα χόρτα, ευχαριστήθηκε. Στις εννιά, είδαμε το τελευταίο επεισόδιο του Fortitude, ωραίο σίριαλ, παράξενο. Τώρα διαβάζουμε στον καναπέ. Είμαστε καλά.
Γίνεται μία πολύ καλή συζήτηση σχετικά με το αν συμφέρει ή όχι τον ΣΥΡΙΖΑ ένα δημοψήφισμα, τι είδους θα είναι αυτό, αν είναι πιο λογικό να καταφύγει σε εκλογές, και υπό ποία προϋπόθεση, κλπ. κλπ. Όσοι πιστεύουν πως ο Τσίπρας θα προκαλούσε ένα δημοψήφισμα για να περάσει μέτρα (τα απαραίτητα, ικανά και αναγκαία μέτρα που θα επιβληθούν στη χώρα από τους εταίρους της, και που θα είναι πολύ πιο σκληρά από όσο θα ήταν αν δεν είχε σπαταληθεί όλος αυτός ο καιρός που πετάχτηκε στα σκουπίδια) ισχυρίζονται —και σωστά— πως, αφενός μεν θα το κέρδιζε (ας πούμε, με 60%-40%), αφετέρου δε η νίκη του αυτή θα ήταν κούφια, πύρρειος, άδικη, καθώς το 40% που θα ψήφιζε ΟΧΙ στο «Ευρώ με μέτρα» θα συγκροτούνταν από Αριστερούς κυρίως ψηφοφόρους, ενώ ο ίδιος θα βρισκόταν, παράλληλα, στο ίδιο στρατόπεδο με τα τρία φιλοευρωπαϊκά κόμματα, που φυσικά θα ψήφιζαν επίσης υπέρ του ευρώ (άρα και των μέτρων, των ψευδομεταρρυθμίσεων). Έτσι —συνεχίζουν τη σκέψη τους— θα γεννιόταν αμέσως ένας ισχυρός πόλος στα αριστερά του, που αμέσως θα έψαχνε, και θα έβρισκε, αρχηγό: ήτοι αντίπαλον του Τσίπρα δέος. Οπότε —καταλήγουν, και ορθά— αυτό που θα τον συνέφερε να επιλέξει από τα δύο, εάν έπρεπε να επιλέξει, είναι οι εκλογές: αλλά εκλογές που θα τις προκήρυσσε μόνο εάν είχε μία συμφωνία στα χέρια του, τέτοια μάλιστα που θα μπορούσε να την παρουσιάσει σαν νίκη, δεδομένων των συνθηκών και της οικονομικής δυσπραγίας. Γι’ αυτό, άλλωστε, προτάσσει σήμερα τα «Αριστερά» νομοσχέδια, πασχίζοντας να επιδείξει φιλολαϊκό, ριζοσπαστικό προφίλ: για να δείξει πως εκτέλεσε τη λαϊκή εντολή, πως το πάλεψε όσο μπορούσε. Με τη συμφωνία στα χέρια, η αντιπολίτευση δεν θα έχει να αντιτάξει τίποτε, οπότε και θα χάσει πανηγυρικά — και ο ΣΥΡΙΖΑ θα αυξήσει το ποσοστό του και θα εδραιώσει την κυριαρχία του. Ουσιαστικά, δεν θα χρειάζεται καν την κυβερνητική σύμπραξη, πλέον, των ημίτρελων στα ακροδεξιά του. Όλα αυτά ακούγονται πολύ λογικά (και είναι), όπως πολύ λογικό ακούγεται και το σενάριο να συνεχίσει ως έχει (αλλά με μια συμφωνία, πάντα, στα χέρια), και βλέποντας και κάνοντας στη συνέχεια: άλλωστε, ποιος μπορεί να προβλέψει με σιγουριά τι θα γίνει στο προσεχές μέλλον; Παρά ταύτα, κάτι δεν κολλάει στο καλογραμμένο αυτό σενάριο: προς τι όλα αυτά; γιατί τόσος θόρυβος, τόση αριστεροσύνη, τόση φωνή και καημός; για να διαχειριστεί την εξουσία, που λέγαμε παλιά, παίρνοντας τη σκυτάλη από τη ΝΔ που την είχε πάρει από το ΠΑΣΟΚ; για να μοιράζει οφίτσια και χρήματα σε ημετέρους; για να συνεχίσει, με δυο λόγια, «τα ίδια που κάνανε και οι άλλοι»; Δεν πολυκολλάει. Και δεν φαίνεται λογικό. Όχι με τους ανθρώπους (πολλούς από τους ανθρώπους) που συναπαρτίζουν αυτή την κυβέρνηση. Και δεν εννοώ τη ρητορική τους, αλλά αυτά που όντως πιστεύουν — και με ό,τι θεωρούν πως είναι Ιερή Αποστολή τους. Γι’ αυτό και εγώ επιμένω πως τελικώς θα πάει σε δημοψήφισμα, όχι με το μέρος του ευρώ. Αλλά της δραχμής. Και θα το κερδίσει εύκολα, έχοντας καταδείξει τη Μέρκελ (εξ ου και μόνο μ’ αυτήν μιλάει) σαν Γκεσταπίτισσα που θέλει να μας σφάξει (αυτό κάνει χρόνια τώρα, άλλωστε: έχει προετοιμάσει το έδαφος). Το δε ερώτημα θα είναι απλό, σαφές, σχεδόν σκιτσαρισμένο στα ψηφοδέλτια. Γιατί μόνο έτσι, με ξεκάθαρη λαϊκή εντολή, μπορεί να τα αλλάξει όλα, κατεδαφίζοντάς τα. Γι’ αυτό ήρθαν (όχι γι’ αυτό ψηφίστηκαν: γι’ αυτό ήρθαν), για τον εκτροχιασμό, όχι για να αράξουν στο σταθμό και να πίνουν μπίρες. (Συμφωνία; Να υπογράψουν συμφωνία με την Τρόικα; Πόθεν; Και γιατί όχι με το Ιράν ή την Κίνα;) [§] Αυτό είναι που φοβάμαι αυτό. [§] Η αγαπημένη του Στόχου και των απανταχού φιλοναζί Κωνσταντοπούλου δήλωσε στη Βουλή: «Στο επόμενο νομοσχέδιο, η κυβέρνηση θα τιμήσει τα πολλά θύματα από το κλείσιμο της ΕΡΤ, ως πεσόντες στο καθήκον». Ενώ ο Παναγούλης ζήτησε να αποκατασταθούν οι εργαζόμενοι της ΕΡΤ, και ιδιαίτερα «όλοι εκείνοι που αγωνίστηκαν για να έρθει ο ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία». Δεν υπάρχει λυτρωμός από το τσίρκο, από αυτό το freakshow. Δεν υπάρχει, και αδίκως αγωνιούμε. [§] Αναρχοφασίστες επιτέθηκαν στον Βαρουφάκη, λέει το Press Project, ενώ έτρωγε στα Εξάρχεια. Βρομιάρηδες είναι, και τσογλάνια, όπως όλα τα φασισταριά. Θρασίμια και ψευτονταήδες της φάπας, αγέλες-αγέλες εναντίον πάντα ενός. (Δεν ξέρω αν είναι αληθές το γεγονός, και μά τον Θεό δεν με νοιάζει ούτε καν έχει σημασία: επιθέσεις γίνονται συνέχεια από φασίστες: από τον Περίανδρο ώς τις μούτζες στη Βουλή, τους έχω σιχαθεί). [§] Ήθελα να μιλήσω για τους εκδότες σήμερα, αλλά θα το κάνω μάλλον αύριο, είμαι πολύ κουρασμένος. [§] Είδαμε ξανά το Reservoirdogs, είναι καλό να το βλέπει κανείς πού και πού. Φάγαμε λουκάνικα με αυγά για βραδινό, βαρύ φαγητό. Τελειώσαμε τα βιβλία που διαβάζαμε και γράψαμε από ένα σημείωμα γι’ αυτά. Ο Α. έπαιξε πολύ και λιάστηκε στον ήλιο, στο μπαλκόνι. Ήταν μια όμορφη μέρα.
Οι ειδήσεις της ημέρας ήταν δύο, ο Βαρουφάκης και ο Κομπότης. (Ο Κοντονής όχι, γιατί ξέραμε από μιας αρχής ότι οι ομάδες μας δεν θα αποκλείονταν από τα ευρωπαϊκά τουρνουά — όχι χωρίς να κανεί η χώρα). Με την περιθωριοποίηση Βαρουφάκη, λοιπόν, και την ταυτόχρονη αναβάθμιση του Τσακαλώτου στη διαπραγμάτευση με τους εταίρους ασχολείται ο κόσμος, χαρούμενος πολύ που τώρα όλα θα πάνε τέλεια, λες και έχει κάποιαν ουσιώδη σημασία το προσωπικό που στέλνουμε να παρευρίσκεται στις συζητήσεις με τους εταίρους, και όχι οι πολιτικές τους γραμμές, που χαράσσονται στην Αθήνα (γράφει η Καθημερινή: «Η περιθωριοποίηση του ρόλου του υπουργού Οικονομικών κ. Γιάννη Βαρουφάκη στη διαπραγμάτευση με τους εταίρους ανακοινώθηκε από το Μέγαρο Μαξίμου, υπό το βάρος των αλγεινών εντυπώσεων που άφησε το τελευταίο Eurogroup και η “υποδοχή” που του επιφύλαξαν εκεί οι ομόλογοί του της Ευρωζώνης. Προκειμένου να δοθεί λύση στο παρατεταμένο αδιέξοδο, η κυβέρνηση προχωρά σε συγκρότηση πολιτικής ομάδας διαπραγμάτευσης, στην οποία αναβαθμισμένο ρόλο καταλαμβάνει ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, Ευκλείδης Τσακαλώτος αν και, τυπικά, αυτή τελεί υπό την ευθύνη του κ. Βαρουφάκη»), από τη μία, και με τη σκληρή και άδικη τύχη που έπληξε τον Τιτάνα των στοιχηματζήδων, από την άλλη (γράφει το Sport24: «Ο ειδικός ανακριτής διαφθοράς, Γιώργος Ανδρεάδης και ο εισαγγελέας υπηρεσίας, αποφάσισαν την απαγόρευση ενασχόλησης με το ποδόσφαιρο για τον ισχυρό άνδρα του Λεβαδειακού, Γιάννη Κομπότη»). Εμένα πάλι άλλη είναι η απορία μου: αφού έτσι κι αλλιώς έχουν στήσει το παιχνίδι, γιατί δεν έβαλαν στη θέση του Βαρουφάκη τον Κομπότη; Κάτι παραπάνω θα βγάζαμε. [§] Ο Παναγής Παναγιωτόπουλος μας θύμισε, βέβαια, το σύνθημα που δονούσε τις πλατείες προ δύο μηνών: «Έκανες τη Μέρκελ να τρέμει σαν κλαράκι / γεια σου, ρε αλάνι, Γιάνη Βαρουφάκη», στις φασιστικές συγκεντρώσεις που διοργάνωσαν η Χρυσή Αυγή και οπαδοί τού ΣΥΡΙΖΑ από κοινού, στο πρώτο Eurogroup. [§] Παραθέτω αυτούσιο, αμέσως παρακάτω, το σατιρικό άρθρο της κυρίας Δάφνης Σφέτσα που δημοσίευσε σήμερα (ή χθες; τη Δευτέρα εννοώ) το όργανο της καταστασιακής Διεθνούς Αυγή. Έχει ώς εξής: [§] «“Δεν εκβιαζόμαστε” διαδήλωναν εκατοντάδες χιλιάδες “ανάσες αξιοπρέπειας” μόλις εκλέχτηκε η νέα κυβέρνηση και άρχισε ο μαραθώνιος της διαπραγμάτευσης. Τώρα που η ώρα της κρίσεως πλησιάζει, είναι η στιγμή να συνειδητοποιήσουμε τι ακριβώς ζητούσαμε από τους εκπροσώπους μας όταν τους λέγαμε να μην κάνουν “ούτε βήμα πίσω”. Ζητούσαμε στον πόλεμο που μας έχουν κηρύξει να πάρουμε επιτέλους μέρος. Να μην είναι από τη μια μεριά οι δανειστές και από την ίδια οι εκπρόσωποι του ελληνικού λαού. Ζητούσαμε, απαιτούσαμε ακριβέστερα, από την κυβέρνηση να υπερασπιστεί την αξιοπρέπειά μας. Δεσμευόμασταν με τη φυσική μας παρουσία στους δρόμους και τις πλατείες ολόκληρης της χώρας ότι στον αγώνα αυτόν θα έχει την απόλυτη συμπαράστασή μας — τουτέστιν: ότι θα βάλουμε πλάτη. Η υποταγή αποτελεί παρελθόν, ο πόλεμος μαίνεται. Υπάρχουν δύο αντιμαχόμενες πλευρές και όχι η αγαστή συνεργασία δανειστών και ελληνικής κυβέρνησης — την οποία ακόμα διεκδικεί σκούζοντας ο Άδωνις Γεωργιάδης και τα λοιπά στελέχη των φιλοευρωπαϊκών (sic) δυνάμεων. Η αξιοπρέπειά μας, όπως εκδηλώνεται από το «ούτε βήμα πίσω» της κυβέρνησης στα θέματα που αφορούν τα εργασιακά, τις περικοπές μισθών- συντάξεων, το ασφαλιστικό κοκ, βρίσκεται στο προσκήνιο. Έχει έρθει, λοιπόν, η ώρα να κάνουμε και εμείς πράξη τις δεσμεύσεις μας: να βάλουμε πλάτη. Αυτή η “πλάτη” είναι η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου για τα ταμειακά διαθέσιμα. Όχι μόνο δεν πρέπει να μας ξενίζει, αλλά πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι στην ουσία είναι δική μας απαίτηση. Είναι αυτό που ζητούσαν τα κορμιά μας στις πλατείες του Φλεβάρη: να γίνει ό,τι είναι δυνατό για να τελειώσουν τα μνημόνια, η λιτότητα, η κοινωνική καταστροφή, να παλέψουμε με όλα τα μέσα για να ανασυγκροτηθεί η κοινωνία, να μην γίνει ούτε βήμα πίσω. Δεν μας αρέσει να νομοθετούμε με ΠΝΠ. Προφανές. Είναι, όμως, εργαλείο όταν οι περιστάσεις είναι έκτακτες. Και ο πόλεμος είναι εξαιρετικά έκτακτη περίσταση. Κατά τη διάρκειά του δεν χωρούν εγωισμοί, ψευτοανταρσίες και δεύτερες σκέψεις. Συλλογικά αποφασίσαμε να ριχτούμε σ' αυτόν, όταν στις εκλογές του Ιανουαρίου είπαμε τέλος στα μνημόνια. Αφότου εκλέξαμε τους στρατηγούς μας, η μόνη επιλογή είναι να πολεμήσουμε. Ο απολογισμός θα γίνει μετά τη λήξη: μεσούσης της μάχης επιτρέπεται μόνο το τραγούδι και η πίστη στη νίκη». [§] Όταν η ζωή έχει κέφια, η τέχνη ενδύεται τον σωστή της ρόλο: της υπηρετριούλας. [§] Η Κ. είχε ρεπό σήμερα, ξεκουράστηκε, έβγαλε μία τεράστια βόλτα τον Α., που ξελιγώθηκε μεν στο παιχνίδι, αλλά πέρασε και καλά. [§] Ο Τσίπρας βγήκε στον Χατζηνικολάου. [§] Νοικιάσαμε και βάλαμε να δούμε τον Birdman, που κυκλοφόρησε μόλις στα βιντεοκλάμπ. Ωραία κωμωδία, ρηχή όσο πρέπει να είναι οι κωμωδίες (αυτό μάς το έμαθε ο βάρδος), άνευ λόγου και αιτίας η συνεχής ροή των σκηνών (για να φανεί πως βλέπαμε… θέατρο; μα πόθεν;), αμήχανο αλλά τι να κάνουμε, το έγραψαν τέσσερις (!) νοματαίοι, ωραίες ερμηνείες, στα όρια του μπουρλέσκ (μεγάλωσε η Ναόμι Γουότς, πότε πρόλαβε;), άξιζε στο τέλος τα λεφτά του το φιλμάκι, αν μη τι άλλο γιατί είχε εξαιρετική διεύθυνση παραγωγής, ήταν όλα πολύ-πολύ προσεγμένα, και, κυρίως, γιατί με έβαλε στα καρφιά: θα πάρω να ξαναδούμε ένα πραγματικό φιλμ για την αναπαράσταση, για το αργό πέρασμα της ζωής μέσα στην τέχνη (ή μάλλον το αντίθετο), τη Συνεκδοχή της Νέας Υόρκης, που είναι σινεμάς και όχι σινεμά-γλασέ.