Στις 14 Μαρτίου 2014, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας (ECRI) ολοκλήρωσε την τετραήμερη επίσκεψη επαφής στην Ελλάδα εν όψει της σύνταξης έκθεσης που αναμένεται να δημοσιευθεί στις αρχές του 2015. Αφού συναντήθηκε με μη κυβερνητικές οργανώσεις, ανεξάρτητους φορείς και κυβερνητικούς παράγοντες, ολοκλήρωσε τις επαφές της με τον αρμόδιο για τις σχέσεις με το Συμβούλιο της Ευρώπης (ΣτΕ) Υπουργό Εξωτερικών Ευάγγελο Βενιζέλο στον οποίο έθεσε σειρά από συγκεκριμένες ερωτήσεις. Ο Υπουργός έδωσε τις συνηθισμένες απαντήσεις των ελληνικών αρχών, οι οποίες φυσικά ελάχιστα έπεισαν το ECRI. Κατ’ αποκλειστικότητα μεταφέρουμε κύρια αποσπάσματα από τα πρακτικά της συνάντησης.
Παρεμβάσεις
Μια ιστορία πανεπιστημιακού και πολιτικού κυνισμού
Σύμπασα η ελληνική κοινωνία έμεινε άναυδη με την απίστευτη συμπεριφορά και τα τερτίπια του Μιχάλη Λιάπη. Μόνο σε υποσαχάρια κοινωνία θα μπορούσε να εκδηλωθεί παρόμοια συμπεριφορά. Είναι όμως η μοναδική; Δυστυχώς όχι.
Πάμε να δούμε άλλη μια εξ ίσου απίστευτη ιστορία, που δεν αφορά τώρα συνταξιούχους δημόσιους άνδρες, αλλά εν ενεργεία υπουργούς και ο αναγνώστης ας βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.
Βασίλι Γκρόσμαν, Ζωή και πεπρωμένο, μετάφραση από τα ρωσικά: Γιώργος Μπλάνας, Γκοβόστης, 956 σελ.
Πενήντα χρόνια μετά το θάνατο του Βασίλι Γκρόσμαν (1905-1964), η συγκλονιστική του εποποιία κυκλοφορεί επιτέλους στα ελληνικά. Από τα γερμανικά στρατόπεδα εξόντωσης στα σοβιετικά στρατόπεδα εργασίας και από τα φλεγόμενα ερείπια του Στάλινγκραντ στα ανακριτικά γραφεία της μεταπολεμικής Μόσχας, άνθρωποι ζουν, πεθαίνουν, ερωτεύονται, ελπίζουν, καταρρέουν, ενώ γύρω τους στενεύει ο κλοιός του ολοκληρωτισμού.
Για τον Καστοριάδη, η προσπάθεια να ληφθούν υπ' όψη τα περιβαλλοντικά ζητήματα πρέπει να διαμορφωθεί μέσα σε ένα πολιτικό πρόταγμα, που δεν θα εξαντλείται αποκλειστικά στην οικολογία αλλά θα την υπερβαίνει. Η παρεμβολή της οικολογικής συνιστώσας σε ένα ριζοσπαστικό δημοκρατικό πρόταγμα είναι γι’ αυτόν απολύτως αναγκαία. Ποια ήταν η θέση του θεωρητικού της αυτονομίας για την οικολογία και την πολιτική οικολογία;
Η ζωή της Αντέλ (σσ.κείμενο για την οποία παρουσιάστηκε στο προηγούμενο τεύχος) δεν μου προκάλεσε εντύπωση τόσο για τις τολμηρές ερωτικές σκηνές –στα 2013 τα έχουμε ξεπεράσει αυτά– όσο για την επιμονή του σκηνοθέτη γύρω από σκηνές στοματικής απόλαυσης. Μακαρονάδες, στρείδια, γλυκά, τσιγάρα, δάκρυα και βλέννα από το κλάμα, κρασί, μπύρα, σωματικά υγρά ερωτικών παρτενέρ εναλλάξ έβρισκαν το δρόμο τους προς το στόμα της Αντέλ και των υπολοίπων χαρακτήρων του έργου σε βαθμό που σχεδόν δυσκολεύτηκα να το παρακολουθήσω. Με έκανε να αναρωτηθώ αν ο σκηνοθέτης είχε κάποια φροϋδική νεύρωση ή αν είχα εγώ.
Η απροσδόκητη επιτυχία της πρώτης μεγάλης εκδήλωσης που διοργάνωσε η «κίνηση των 58» στην Αθήνα, στο θέατρο Ακροπόλ, απέδειξε ότι το εγχείρημα για την ανασυγκρότηση της Κεντροαριστεράς δεν γίνεται στο κενό. Το αίτημα της συγκέντρωσης, πραγματικό και συμβολικό, ικανοποιεί την πεποίθηση σημαντικών, κατά τη γνώμη μου, ανέκφραστων πολιτικά σήμερα κοινωνικών ομάδων ότι, στην ουσία, υπάρχει μία ανεκπροσώπητη κοινωνική πλειοψηφία που ψάχνει τρόπους να εκφραστεί. Είναι η κοινωνική πλειοψηφία που εκπροσωπεί την Ελλάδα της προόδου, που οραματίζεται μια χώρα η οποία, σε συνθήκες κοινωνικής ανάκαμψης, θα επιλέξει από μόνη της τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις που έχει ανάγκη. Είναι η πλειοψηφία των νουνεχών ανθρώπων που έχουν συνείδηση ότι χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη και ριζοσπαστική αναδιανομή ευκαιριών, η κρίση θα είναι συνεχώς δαμόκλειος σπάθη πάνω από τη χώρα και τους πολίτες της.
Τρεις θέσεις για την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου αναφορικά με τον αποκλεισμό των ομόφυλων ζευγαριών από το σύμφωνο συμβίωσης στην Ελλάδα
Τα προβλήματα σε ένα συνέδριο «εντός ορίων» για τη μειονότητα της Θράκης
Στο τεύχος Δεκεμβρίου 2013 του Books’ Journal δημοσιεύτηκε άρθρο μου με τίτλο «Απαγορεύεται η τουρκική! Το «βαθύ κράτος» κυβερνά (ξανά;) στη Θράκη με ανοχή όλων των Ελλήνων». Στην επόμενη σελίδα, ο εκδότης Ηλίας Κανέλλης (ΗΚ) δημοσίευσε άρθρο με τίτλο «Οι απόντες είναι οι χαμένοι» που όπως ο ίδιος γράφει αποτελούσε «ασυνήθιστη για το περιοδικό μας κριτική της θέσης του» αρθρογράφου ο οποίος «διεκδικώντας το απόλυτο υποβαθμίζει το δεδομένο ότι και αυτή η μάχη, όπως όλες οι μάχες, χρειάζονται στρατηγική, παραγνωρίζει, δηλαδή, ότι η εικόνα είναι λίγο πιο πολύπλοκη από αυτή που περιγράφει.»
Ο Γλαύκος Κληρίδης χαρακτηρίστηκε ως ο «τελευταίος statesman» της κυπριακής πολιτικής σκηνής. Και όχι άδικα. Η πολυκύμαντη πολιτική διαδρομή του, με τις επιτυχίες και τις παραλείψεις της, με τα σωστά και τα λάθη της, έχει πολλά να διδάξει για τον τρόπο άσκησης της πολιτικής. Ο Κληρίδης ως πολιτικός παρέμεινε ανθρώπινος και, κυρίως, αδιάφθορος. Όσοι τον έζησαν και συνεργάστηκαν μαζί του, υποστηρικτές και αντίπαλοι, αναγνωρίζουν σ’ αυτόν έναν βαθιά δημοκράτη και ηθικό άνθρωπο. Αναγνωρίζουν, ταυτόχρονα, και έναν ικανό και αποτελεσματικό πολιτικό. Φαινόμενο σπάνιο στις μέρες μας.
Το βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει κάποιος στην προσπάθεια να γράψει για τον Νέλσον Μαντέλα είναι να εξηγήσει πώς ένας άνθρωπος που ξεκίνησε ως κάτι σαν Αφρικανός Μάλκολμ Χ κατέληξε σε κάτι ανάμεσα σε Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και σε Γκάντι. Δεν είναι εύκολο, γιατί δεν μπορεί κανείς να αποκωδικοποιήσει την ψυχολογική κυρίως μετάλλαξη ενός ανθρώπου υπό τις συνθήκες που έγινε η μετάλλαξη αυτή. Μετά το θάνατό του, στις 5 Δεκεμβρίου 2013, τα διεθνή ΜΜΕ κατακλύστηκαν από, τρόπον τινά, «αγιογραφίες» του εκλιπόντος, ενώ ακόμα και προσωπικότητες των mainstreammedia που πίστευαν ότι η Νότιος Αφρική είναι περιοχή και όχι χώρα, κατέκλυζαν τα socialmedia με tweets για τον χαμό του.
«Τον ρώτησα κάποτε αν τον αγαπούσε
η μητέρα του. "Αστειεύεσαι;”, μου
είπε.
“Από τη στιγμή που έγινα τριών ετών
και μπορούσα να μιλήσω, με
λάτρεψε!"»
Edna O Brien
Το 2010, ο πιο χαρισματικός και παραγωγικός εν ζωή αμερικανός πεζογράφος ανακοίνωσε ότι μετά από 31 βιβλία «παραιτείται». Εκατομμύρια θαυμαστών του σε όλο τον κόσμο πένθησαν και απόρησαν. Πώς μπορεί να πετάξει τη γραφομηχανή του ένας άνθρωπος που έζησε για τις λέξεις, με τις λέξεις, από τις λέξεις; Οι δυο διάσημοι συνοδοιπόροι του στα γράμματα, o Τζον Απντάικ και ο Σωλ Μπέλλοου συνέχισαν να γράφουν μέχρι τελικής πτώσεως.
Εκείνος που θα επιχειρήσει να κωδικοποιήσει την παρουσία των φιλελεύθερων ιδεών στο πολιτικό πεδίο του πρώτου μισού του περασμένου αιώνα με αναφορές σε δύο εμβληματικά έργα, είναι σχεδόν βέβαιο ότι δεν θα παραλείψει να αναφερθεί στον Δρόμο προς τη δουλεία του Φρήντριχ Χάγιεκ (το άλλο, κατά τη γνώμη μου, πρέπει να είναι η Ανοιχτή κοινωνία και οι εχθροί της του, επίσης αυστριακού, πολιτικού στοχαστή Καρλ Πόππερ). Γραμμένα την ίδια εποχή, εκφράζουν τις ανησυχίες των συγγραφέων τους για το μέλλον των πολιτικών ελευθεριών υπό τη διπλή φαιοκόκκινη απειλή του σταλινικού και του εθνικοσοσιαλιστικού ολοκληρωτισμού.
Αν και αδικαιολόγητα απόν έως σήμερα από την ελληνική βιβλιογραφία, το γνωστότερο παγκοσμίως κείμενο του Χάγιεκ, δυστυχώς, παραμένει επίκαιρο. Στην Ελλάδα περισσότερο. Κατ' αρχάς, αποτελεί κοινό δόγμα στην χώρα μας ότι η οικονομία μας χρειάζεται σχεδιασμό και όχι ελευθερία. Είναι χαρακτηριστικό ότι όλα τα κόμματα, όλες οι συνδικαλιστικές οργανώσεις –ακόμη και οι επιχειρηματικές–, όλα τα ΜΜΕ ομνύουν στην ανάγκη ύπαρξης ενός «σχεδίου για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας», κάτι σαν τα αλήστου μνήμης πενταετή πλάνα, που δεν ήταν χαρακτηριστικό μόνο των κομμουνιστικών καθεστώτων· ήταν και του ναζιστικού. Κατά δεύτερον, πολλοί αναζητούν έναν «σωτήρα»…
Διαστάσεις, προβλήματα και μια πρόκληση για τους Προοδευτικούς
Η ανάγκη για αλληλεγγύη και δικαιοσύνη ανάμεσα στις γενιές επανέρχεται στον επιστημονικό και πολιτικό διάλογο όσο οι ευρωπαϊκές κοινωνίες γερνούν και οι οικονομίες τους επιβραδύνονται. Η απόρριψη του ντετερμινισμού και η πεποίθηση ότι μπορούμε να επηρεάσουμε το μέλλον, οι σοβαρές ενδείξεις ότι οι μελλοντικές γενιές δεν θα ζήσουν απαραίτητα σε έναν καλύτερο κόσμο, η μείωση φυσικών και οικονομικών πόρων, η χειροτέρευση δημόσιων αγαθών, υπηρεσιών και δικαιωμάτων, αναβαθμίζουν τη σημασία της διαγενεακής ατζέντας και την εντάσσουν στην ευρύτερη πολιτική συζήτηση.
Το «βαθύ κράτος» κυβερνά (ξανά;) στη Θράκη με ανοχή όλων των Ελλήνων
«Η χθεσινή διημερίδα ήταν μια ακόμα απόδειξη για το πώς το ελληνικό κράτος ακολουθεί την τακτική της “καρδάρας με το γάλα”. Πώς δηλαδή μέσα σε λίγα λεπτά καταφέρνει να ακυρώσει πολιτικές και προσπάθειες ετών, να κάνει τους πολίτες του να απολέσουν την εμπιστοσύνη που έχτισαν με κόπο κάποιοι, να δίνει λαβές και αιτίες για να αποκαλείται αναξιόπιστο. Η απαγόρευση που επιβλήθηκε “άνωθεν” στον κ. Εβρέν Ντεντέ να κάνει την εισήγησή του στα τουρκικά, ενώ οι οργανωτές είχαν ετοιμάσει σύστημα μετάφρασης με επίσημο και εγκεκριμένο μεταφραστή, μας πάει, όπως είπε και η κυρία Δραγώνα, βήματα πίσω.» (Ανάρτηση της κομοτηναίας δασκάλας Μαρίας Δήμου στο Facebook 23 Νοεμβρίου 2013)1