Βασίλης Παναγιωτόπουλος, Κωνσταντίνος Καντιώτης, Κερκυραίος. Ελάσσων Φιλικός, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών / Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Αθήνα 2019, 144 σελ.
Η εικόνα της συμβολής ενός ήσσονος στο μείζον γεγονός μεταφέρει στοιχεία για την προετοιμασία του Αγώνα στο επίπεδο των αφανών. Αναδημοσίευση από το Books' Journal, τχ. 107, Μάρτιος 2020.
Σε ένα πολυπαραγοντικό ερευνητικό πεδίο, η ανάδειξη του ρόλου των επιδημιών στην έκβαση των μεγάλων συγκρούσεων της ιστορίας υπήρξε εντελώς περιορισμένη και υποβαθμισμένη, ακόμα και από τους ιστορικούς της ιατρικής. Πώς προέκυψαν διάφορες μολυσματικές λοιμώξεις στην ανθρώπινη ιστορία, πώς αντιμετωπίστηκαν από τους πληθυσμούς και από την ιατρική κοινότητα και πώς άλλαξε ο κόσμος εξαιτίας τους; Αναδημοσίευση από το Books' Journal, τχ. 108, Απρίλιος-Μάιος 2020.
Κωνσταντίνος Σπ. Στάικος, Η πνευματική πορεία του Γένους με όχημα το χειρόγραφο και το έντυπο βιβλίο, τρεις τόμοι. Α’, 13ος αιώνας - μέσα 16ου, Άτων, Αθήνα 2017, XXXII + 463 σελ. Β’, 16ος αιώνας - μέσα 17ου, Άτων, Αθήνα 2018, XXII + 479 σελ. Γ’, μέσα 17ου - αρχές 18ου αιώνα, Άτων, Αθήνα 2019, XXII + 351 σελ.
Η μεγάλη εικόνα της πνευματικής πορείας του ελληνισμού, με όχημα το χειρόγραφο και το έντυπο βιβλίο, από τον 13ο αιώνα ώς την εθνική Επανάσταση του 1821. Τον 15ο αιώνα, το ελληνικό βιβλίο ανταποκρίθηκε και υπηρέτησε αιτήματα της Αναγέννησης και την ανάγκη για εκδόσεις αρχαιοελληνικών κειμένων στο πρωτότυπο καθώς και γραμματικές και λεξικά για τη μελέτη τους. Τον 16ο αιώνα επισημάνθηκε και η ανάγκη εκτύπωσης βιβλίων για το φωτισμό του Γένους. Αναδημοσίευση από το Books' Journal, τχ. 107, Μάρτιος 2020.
Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος, Φάσεις και αντιφάσεις του ελληνικού κράτους στον 20ό αιώνα 1910-2001, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2019, 230 σελ.
Το έργο του Δημήτρη Π. Σωτηρόπουλου για τον 20ό αιώνα υποστηρίζει ότι, στην Ελλάδα, τουλάχιστον από τον πρώτο βενιζελισμό έως την είσοδο της χώρας στην ευρωζώνη, το υποκείμενο της ιστορίας είναι το κράτος – μια σχεδόν σκεπτόμενη δύναμη, μια οντότητα που οριακά διαθέτει λογισμό και σίγουρα υπόσταση. Ο ιστορικός αναδεικνύει τη θεμελιώδη εθνοκρατική αρχή, φωτίζοντας την καταστατική δημοκρατική συνθήκη του 20ού αιώνα και, σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, την κατανόηση του κράτους ως ιστορικού πρωταγωνιστή. Ένα βιβλίο εθνικής αυτογνωσίας. Αναδημοσίευση από το τεύχος 106 του Books' Journal, Φεβρουάρος 2020 [ΤΒJ]
Λύντια Τρίχα, Σπυρίδων. Ο Άλλος Τρικούπης (1788-1873), Πόλις, Αθήνα 2019, 844 σελ.
Καθώς προετοιμαζόμαστε για το 2021, τη μεγάλη επέτειο, το βιβλίο για τον Σπυρίδωνα Τρικούπη συνεισφέρει κάτι πολύτιμο. Η Ελληνική Επανάσταση, λέει, δεν είναι απλώς μια ιστορία μαχών. Η Άλωση της Τριπολιτσάς, η μάχη στα Δερβενάκια και η ήττα στο Πέτα, η ναυμαχία του Γέροντα και η καταστροφή του αιγυπτιακού στόλου στο Ναβαρίνο είναι βέβαια αποφασιστικά γεγονότα. Πέρα από το στρατιωτικό πεδίο, όμως, στο πολιτικό και το διπλωματικό, παίζεται ένα παιχνίδι εξίσου σημαντικό. Γνωρίζουμε ελάχιστα γι’ αυτήν την ομάδα των ανθρώπων στην οποία ανήκει και ο Σπυρίδων Τρικούπης που δημιούργησαν τη νέα Ελλάδα. Που της έδωσαν από την αρχή μια σαφέστατη κατεύθυνση προς τη Δύση, προς τον συνταγματισμό, προς αυτό που θα ονομαστεί αργότερα φιλελεύθερη δημοκρατία... Αναδημοσίευση από το Books' Journal, τχ. 102, Οκτώβριος 2019.
Γιάννης Βούλγαρης, Ελλάδα: Μια χώρα παραδόξως νεωτερική, Πόλις, Αθήνα 2019, 320 σελ.
Το νέο βιβλίο του καθηγητή Γιάννη Βούλγαρη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, στη συνεχή διαμάχη μεταξύ των αρνητικών στοιχείων και των θετικών χαρακτηριστικών της νεοελληνικής εξέλιξης, υπερίσχυσαν τα χαρακτηριστικά της προόδου. Το τεκμηριωμένο αυτό μήνυμα αισιοδοξίας είναι ιδίως χρήσιμο στη σημερινή εποχή, αρκεί να συνειδητοποιούμε ότι η επιτυχία προϋποθέτει αγώνα δύσκολο και συνεχή. Αναδημοσίευση από το Books' Journal, τχ. 102, Οκτώβριος 2019.
Ρίκα Μπενβενίστε, Λούνα. Δοκίμιο ιστορικής βιογραφίας, Πόλις, Αθήνα 2017, 224 σελ.
«Δηλώνει ημερομηνία άφιξης 4 Σεπτεμβρίου 1945 και επάγγελμα «οικοκυρά». «Κτηματική περιουσία: Όχι. Συγγενική περιουσία: Όχι. Εργάζεσθε; Όχι. Γραμματικαί γνώσεις: Αγράμματος. Επανεγκατασταθήκατε στην κατοικία σας: Όχι. Κατοικία: Συγγρού 37. Σημείωση: Μόλις έφτασε εκ Πολωνίας». Από τα στρατόπεδα. Το κείμενο αναδημοσιεύεται από το τεύχος 85 του Books' Journal (Μάρτιος 2018), με αφορμή τη βράβευση του βιβλίου με το βραβείο Μαρτυρίας - Βιογραφίας - Χρονικού - Ταξιδιωτικής Λογοτεχνίας, από την επιτροπή κρατικών βραβείων 2018. [TBJ]
Απόστολος Δοξιάδης, Ερασιτέχνης Επαναστάτης. Προσωπική μυθιστορία, Ίκαρος, Αθήνα 2018, 1056 σελ.
Οικογενειακή σάγκα, και μυθιστόρημα ενηλικίωσης, και προσωπικό απομνημόνευμα, και ιστορικό χρονικό, και τολμηρή πολιτικοκοινωνική αποτίμηση μιας ιδιαίτερα κρίσιμης περιόδου της ελληνικής Ιστορίας. Ένα απομυθοποιητικό κείμενο που αναμετράται με τη γοητεία που άσκησε τα χρόνια της Χούντας στις ζωές πολλών (και του συγγραφέα) η Αριστερά, για τις δυσκολίες της πολιτικής στράτευσης, για τους ζωτικούς μύθους όσων συμμετείχαν στην πανσπερμία των οργανώσεων, για την αδυναμία της οργανωμένης δράσης μπροστά στο σύστημα επιτήρησης της δικτατορίας. Για στόχους που χάθηκαν και για παρέες που κερδήθηκαν.
Απόστολος Δοξιάδης, Ερασιτέχνης Επαναστάτης. Προσωπική μυθιστορία, Ίκαρος, Αθήνα 2018, 1056 σελ.
Πράγματι, δεν είναι πολιτική ιστορία αυτά που κάναμε στη Χούντα. Ούτε καν στις υποσημειώσεις της Ιστορίας δεν θα αναφέρονται το Αντιστήριγμα, η 20ή Οκτώβρη, ο Βαλντέν, ο Απόστολος, εγώ, οι αγαπημένοι Σταύροι – ο Ερασιτέχνης Επαναστάτης πιστεύω θα βρει μια γωνιά στο σώμα της ελληνικής λογοτεχνίας, όχι όμως στο πολιτικό σώμα της Ελλάδας. Εκεί έχουν θέση μόνο οι επαγγελματίες πολιτικοί, είτε επαναστάτες είτε μεταρρυθμιστές είτε συντηρητικοί. Οι ερασιτέχνες δεν περιλαμβάνονται σε καμιά «κλαδική» ιστορία ούτε διαμορφώνουν τους κλάδους. Αυτό νομίζω δίδαξε η δεκαετία της κρίσης και η πλήρης αυτονόμηση του πολιτικού από το κοινωνικό, η θεσμική ιδιοτέλεια, η εργαλειακή χρήση της δημοκρατίας.